بسم الله الرّحمن الرّحيم اى در همهء عالم پنهان تو و پيدا تو هم درد دل عاشق هم اهل مداوا تو [ 1 ] بيت مزبور مطلع غزلى است از سروده هاى تاج الدين حسين بن حسن خوارزمى كبروى ، يكى از دقيقترين نويسندگان و شارحان و اديبان سده هشتم و نهم هجرى كه به گفتهء امير على شير نوائى « 1 » در دستگاه شاهرخ ميرزا از جملهء دانشمندان ممتاز و برجستهء دربار به حساب مىآمده تا آن كه بر اثر بيت مزبور - و شايد علايقى كه از طريق عرفان و تصوف به ولايت و آراء شيعه اثنى عشرى داشته بوده ، يا بقول قاضى نور الله شوشترى بدليل داشتن مذهب اماميه - به وسيلهء حنفيان هرات تكفير شده ، و توسط شاهرخ ميرزا به محاكمه كشيده شده است و چون ايرادى بر وى

--> « 1 » مجالس النفائس ( ترجمه - ) ص 9 . [ 1 ] شرح فصوص الحكم حسين بن حسن خوارزمى را كه اينك در دست داريد ، شوشترى در مجالس ( 318 - 319 ) به شيخ كمال الدين حسين خوارزمى - بانى سلسلهء حسينيهء همدانيه ، نگارندهء ارشاد المريدين - نسبت داده است ، كه درست نيست . اين شيخ حسين خوارزمى از مشايخ اواخر سده نهم و سدهء دهم هجريست كه در 18 شعبان سال 958 هجرى درگذشته ، و محمود غجدوانى و شريف الدين فرزند شيخ حسين مزبور دو كتاب در مقامات وى نوشته‌اند به نامهاى « مفتاح الطالبين » و « جادة العاشقين » كه از فوايد عصرى در خصوص تاريخ ، جغرافيا ، تاريخ تصوّف ، مردم شناسى و . . . بسيار با اهميت مىنمايند . نگارنده در مقدّمهء آن دو اثر بتفصيل از دو نفر حسين خوارزمى نام كه بين سده هاى هشتم تا دهم زيسته‌اند و در كتب رجال ، تراجم آن دو بهم در آميخته ، سخن گفته است . در اينجا توجّه مىدهم كه : حسين بن حسن خوارزمى صاحب اين شرح و شارح مثنوى مولوى ( جواهر الأسرار ) داراى لقب « كمال الدين » نبوده ، و اين لقب بنا به تصريح محمود غجدوانى از آن حسين خوارزمى فرزند شهاب الدين است ، و لقب حسين بن حسن خوارزمى ، « تاج الدين » ذكر شده است . آقاى دكتر درخشان در مقدمهء ينبوع الأسرار مطالب مهمى پيرامون حسين بن حسن خوارزمى نوشته‌اند ، ولى مشكل لقب او را حل نكرده‌اند ، اگر چند لقب « كمال الدين » را نيز نپذيرفته‌اند . بارى از فحواى نامه هاى حسين فرزند حسن خوارزمى و يوسف اهل در فرائد غياثى ( ج 2 ص 560 - 563 و 569 ) محقّق مىشود كه لقب او « تاج الدين » بوده است نه كمال الدين .