حسين بن حسن خوارزمي
مقدمة 28
شرح فصوص الحكم
بطورى كه خواندن آن در پاره اى از موارد مقدور نيست . نيز در قسمت مقدمهء نسخهء مذكور افتادگيهاى زيادى ديده مىشود كه نگارنده افتادگيهاى مزبور را با توجّه به مناسبت معنايى از جواهر الأسرار ، طبع آقاى دكتر شريعت برگزيدم و در ميان [ ] به مقدّمهء شرح مورد بحث برافزودم . در پايان نخست از همكار ارجمندم آقاى مفيد - مدير انتشارات مولى - تشكر مىكنم كه هنگام چاپ اين شرح از هيچگونه همكاريى با بنده دريغ نكردند ، و از كاركنان ارجمند شركت حروفچينى گيتى خودكار سپاسگزارم كه سختگيريها و تجديد نظرهاى بنده را در زمينهء چاپ اين كتاب با كمال دقّت و خوشخويى مرعى داشتند . و لله الحمد ربّ السّماوات و الأرض ربّ العالمين ، و صلَّى الله على سيّدنا محمّد و آله أجمعين و سلَّم تسليما كثيرا . مؤخّره ( تكملهء مقدّمه ) در سال 1362 شمسى كه با نسخه هاى خطَّى شرح فصوص الحكم از حسين خوارزمى آشنا شدم و به تتبّع آن كتاب پرداختم ، پس از مقابلهء نسخه ها ، مقدمه اى ، باختصار ، بر اين كتاب نوشتم و در آن به دو نكته توجّه دادم : يكى اثبات اينكه اين شرح از حسين خوارزمى مقتول 839 يا 840 است ، و دو ديگر اينكه اين شرح ، همانند بسيارى از شروح فارسى فصوص الحكم ، شرحى مستقل نيست بلكه بر اساس شرح قيصرى ، ساخته شده است . در آن مقدمه - كه پيش از مؤخرهء حاضر آمده است - به ترجمهء احوال خوارزمى نپرداختم ، زيرا آن چه ، تا ايّام نگاشتن مقدمه ، دستيابم شده بود ، همان مطالبى بود كه آقاى دكتر مهدى درخشان در مقدّمهء خود ، بر اثر ديگر خوارزمى - ينبوع الأسرار - آوردهاند . از پس يك سال و چند ماه كه كتاب حاضر در دست حروفچينى و غلط گيرى بود ، و نگارنده بأم و شام در پى تتبّع مآثر چاپى و خطَّى عرفانى ، نكته هايى يافتم كه ذكر آنها ، هم در شناخت خوارزمى و شرح فصوص او ، مفيد است و هم مىتواند تكمله اى باشد بر مقدمهء نگارنده ، و سرانجام آشنايى بهتر با حسين خوارزمى مقتول . بارى در آغاز ، بر آن شدم كه يك نكتهء اساسى از نكته هاى مزبور را در مقدمهء قبلى بگنجانم و پس از آن طى مقاله گونه اى ، مطالب را در يكى از مجلَّه هاى علمى و تحقيقاتى در تهران به چاپ برسانم ، با آن كه آن نكته را در پاورقى نخستين صفحهء مقدمه