تا صحت به دليل برسد . والله العالم . 8 : سؤال : آيا شرط است قبض وقبول ، در صحت يا لزوم وقف بر مصارف عامه مسلمين - چون وقف بر مسجد - يا نه ؟ - ؟ وبر فرض اشتراط آيا شرط است قبض وقبول از جانب مجتهد يا نايب از قبل مجتهد باشد ( بر فرض امكان ) ؟ يا نه ؟ . جواب : وجوب " قبول " در وقف بر مصالح عامه ، معلوم نيست . نهايت " قبض " شرط است در صحت آن ، وثمرى بر آن مترتب نمىشود بدون قبض . وقبض بايد از ناظر شرعي باشد كه واقف تعيين كرده باشد . واگر ناظرى تعيين نكرده باشد قبض حاكم يا شخصي كه منصوب باشد از جانب أو ، كافى است . 9 : سؤال : قنات مسمى به " دولت آباد " كه مصرف آب آن در اعصار سابقه به اين نحو بوده كه بر سر آن آب هفت صد خانه ( تخمينا ) ومساجد ومدارس وحمامات وغسالخانه بنا شده باشد ، به اين نحو كه أولا آب دو شعبه شود هر شعبه به خانه جمعى جارى شود ، وصاحبان خانه حياض وباغچه خانه ها به سر آن آب بنا نموده ودر آن آب تصرف نموده اند ومنازعى نبوده ، مگر وقتي كه آب قنات كم مىشده در اين وقت چون آب به خانه هاى آخر نمىرسيده دعوى مىكرده اند . لكن دعوى ايشان انجام نيافته واحدى دعوى ملكيت قنات را ننموده . وعمل عدول وعلما وصلحا كه در آن آب تصرف مىكرده اند نه بروجه " اجرت دادن به غير ومصرف رساندن اجرت در مصرفى " بوده . بلكه مجانا تصرف در آن مىنموده اند . وهرگز در قنات مزبور مهاياتى وقرادادى نبوده بلكه هر خانه از خانه هاى سر آب به قدر احتياج شرب مىكرده اند وهمچنين تا هر جا وفا كند . واين امر به دست صاحب خانه ها بوده وكسى ديگر در آن دخل نكرده وگاهى شاربين " جويا " ئى ( 1 ) تعيين مىكنند كه متصدى خرابى نهرها واجراى آب به خانه هاى بعيده بشود ، وآن هم ضابطه ندارد هر كس أو را راضى كند از خانه هاى بعيد بعضي را بر بعضي مقدم مىدارد ، لكن خانه هاى قريب فوهه ( 2 ) هميشه در رفاه هستند

--> ( 1 ) جويا : ميرآب - در بعضي مناطق " جوى آر " ودر بعضي ديگر " جووار " نيز گفته مىشود . ( 2 ) فوهه : دهانه .