58 - سئوال : شخصي زمينى بفروخت به كسى به ده تومان . وبعد سه روز مشترى نصف آن زمين را فروخت به شش تومان . واز براي بايع غبن فاحش ظاهر شد . خواست ادعاى غبن بكند احدى به أو گفت كه معامله چنين مىباشد . يعنى گاه هست نفع مىشود وگاه نقصان . واين شخص هم دعوى نكرد . آيا خيار أو ساقط مىشود يا نه ؟ - ؟ . جواب : هر گاه بعد از مرافعه ، ثابت شود كه بايع در حين بيع جاهل به قيمت بوده ، ودر وقت بيع هم به اين قيمت أعلى مىارزيد ، مسلط است بر فسخ بيع . وبنا بر " فوريت دعوى غبن " هم چون مفروض جهالت است كه ناشى شده از ناداني اصلى ، يا مغرور شدن به قول آن شخص كه گفته " معامله چنين مىباشد " هم ، ظاهر اين است كه دعوى مسموع است وخيار ساقط نيست . وچون مطلب مرافعه مىخواهد ، در حين مرافعه حقيقت معلوم خواهد شد . 59 - سئوال : هر گاه كسى گندمى به سلف بخرد از مزرعهء خاصي . ودر آن سال از آن مزرعه گندم به عمل نيايد وحاصل آن تلف شود . حكم آن چه چيز است ؟ . جواب : هر گاه گندم زمين معينى بخرد ظاهرا صحيح نيست . به جهت آنكه شرط سلف آن است كه مبيع در ذمه باشد نه عين معين . واگر مراد گندم آن مزرعه باشد خواه از زرع خود آن شخص يا از غير أو مثل اينكه صد من خرماى بصره به سلف مىخرد . پس آن بيع صحيح است . وهر گاه در آن سال حاصل آن مزرعه تلف شود ، مخير است مشترى ، ميان آنكه فسخ كند وتنخواه خود را پس گيرد ، واينكه صبر كند تا سال آينده . وبعضي گفته‌اند كه مىتواند قيمت آن گندم در انقضاى موعد بگيرد ولكن حقير در اين تأمل دارم . بعضي اخبار صحيحه دلالت بر عدم آن ، دارد . 60 - سئوال : غناء كه شرعا مذموم است كدام است ؟ استماع مراثي وقرآن كه با لرزش آواز ، باشد چه صورت دارد ؟ . جواب : اظهر در غناء ، رجوع به عرف است . يعنى آنچه را در متعارف