الميرزا القمي
73
جامع الشتات ( فارسي )
جواب : معنى " خالصه " را نمىفهمم ( 1 ) . اگر مراد ، همان است كه صاحب شرعي أو معلوم نيست هر چند غاصبى أو را متصرف باشد به عنوان غصب ، پس اگر معلوم باشد كه زمين خانهها نيز همين حال دارد ، نماز كردن ومسجد ساختن در آن ، بىصورت است ، نماز را اعاده كند واما اگر علم نداشته باشد كه غصبى است ، يا سهوا نماز كرده باشد اعاده ضرور نيست . 161 - سؤال : اتمام صلاة را در أماكن أربعة از براي مسافر ، كجاها تجويز مىفرمايند وحد حاير از چهار أطراف تا كجاست ومسجد كوفه كدام است كه نماز در أو تمام است ؟ جواب : اظهر آن است كه آن أماكن شهر مكة وشهر مدينه ومسجد جامع كوفه ومسجد حاير است . ومسجد كوفه ، ظاهر همان است كه ديوار بر أو احاطه است ومقبره مسلم وهانى وأمثال آنها در آن داخل نيست . واظهر آن است كه حاير همان داخل روضه مقدسه است ومسجدهايى كه ملحق كردهاند معلوم نيست داخل باشد . وقبور شهداء ، غير عباس ( ع ) ، ظاهرا داخل حاير است . وأحوط آن است كه در أماكن أربعة اكتفا كنيم به مسجد الحرام ومسجد رسول ( ص ) ومسجد كوفه وحاير . واگر چه اظهر افضيلت اتمام است در اين أماكن أربعة ولكن أحوط ، قصر است . 162 - سؤال : شخصي را كه بي تقصير محبوس نمايند كه به اردوى پادشاه ببرند ، نمازش را قصر كند يا تمام ؟ وروزه را بگيرد ؟ . وهرگاه ملازم باشد وگريخته باشد كه أو را گرفته ببرند ، چه كند در باب نماز وروزه ؟ جواب : محبوس هرگاه علم دارد كه خلاص مىتواند شود يا مظنه به اين معنى دارد ، پس بايد قصر كند در نماز وروزه ، هرگاه داند كه أو را به حد مسافرت شرعي معتبر در سفر
--> 1 : نظر به اينكه اصطلاح " خالصه " كاربردهاى مختلف داشته ودارد لذا نمىتواند عنواني براي فتوى باشد به همين جهت مىگويد معنى آن را نمىفهمم يعنى معلوم نيست سؤال كننده كدام يك از كاربردهاى آن را قصد كرده است مثلا منظورش از خالصه زمين مخصوصى است كه أرباب براي خود اختصاص مىدهد وبه زارعين واگذار نمىكند ( همانطور كه در كردستان بدين معنى به كار مىرود ) يا منظورش املاك دولتي است . وانگهى خالصه بودن ونبودن تأثيرى در مسئله ندارد .