الميرزا القمي
9
جامع الشتات ( فارسي )
با رواج كاربرد سوم ، از رونق كاربرد دوم نيز كاسته شد . آنچه به موضوع سخن ما مربوط مىشود كاربرد اين لفظ در عصر كريم خان زند وفتحعلى شاه مىباشد كه زيباترين وعالىترين معناى خود را داشت ومراد از آن " دانشمند " بوده است . ميرزاى قمى در سال 1150 هجرى قمري در روستاى دره باغ متولد شده ودر سال 1231 در شهر مقدس قم به درود حيات گفته است ( يعنى زندگى پربارش 81 سال بوده است . ) البتة در مورد تولد أو سالهاى 1151 و 1153 ودر مورد وفاتش سال 1233 ، نيز در بعضي از متون ذكر شده است . دوران تحصيل : ابتدأ در همان روستاى دره باغ علوم أدبي فارسي وعربى را در حضور پدر آموخته ، آنگاه به شهر خوانسار منتقل مىشود ودر زمره شاگردان مرحوم سيد حسين خوانسارى صاحب " روضات الجنات " قرار مىگيرد وسالهائى چند به تحصيل فقه ، أصول فقه مىپردازد ودر أواخر همان سألها با خواهر آن دانشمند بزرگ ازدواج مىكند . سپس به سوى عراق عزيمت كرده ودر سلك شاگردان دانشمند معروف ونامى آقا محمد باقر بهبهانى ( در كربلا ) قرار مىگيرد واز شاگردان ممتاز وبرتر آن أستاذ بزرگ شمرده مىشود . ميرزا همانطور كه سخت مورد توجه مرحوم سيد حسين خوانسارى بود ( وبه همين جهت مقدمات ازدواجش با خواهر أستاذ فرآهم گرديد ) همان طور هم سخت مورد توجه مرحوم بهبهانى دانشمند شهير ومحيى نحله أصولي قرار گرفت ، به حدى كه شايع گرديد بهبهانى نماز وروزه استيجارى به جاى مىآورد ودرآمد آن را جهت امرار معاش به ميرزا مىدهد . گويا مرحوم بهبهانى بيش از شاگردان ديگرش به ميرزا كمك مىكرده ، آنان كه چنين رفتارى را به نظر خودشان تبعيض وناعادلانه مىپنداشتند واز طرفي به عدالت بهبهانى معتقد بودند موضوع را بدينگونه توجيه كرده وبه اصطلاح حمل بر صحت مىكردهاند . وگرنه بهبهانى مرجعيت مهم وپر نفوذى داشت وبه ميزان كافى بيت المال در اختيارش بود وبر خود لازم مىدانسته كه به افراد مستعد وداراى نبوغ كمك زيادترى بنمايد .