مكملات وترقيات نفس است ، يا متوجه أمور لازمه عباد از دين ودنيا شود ؟ جواب : البتة در اين صورت بايد متوجه امر به معروف ونهى از منكر وقضاى حوايج عباد حسب المقدور شود وبه قدر طاقت مجاهده كند با نفس ومجادله كند وهر گاه در اين بين ، ناخوشى وسوء خلق وأمثال آن از أو سر زند ، انشاء الله آن أمور عظيمه مكفر اين خواهد شد ، گاه است در متوجه شدن ، محافظت نفوس كثيره از قتل وفساد ، مىشود ومحافظت اعراض وأموال عباد ودر ترك آن تنها احتمال فيض وثوابي از براي نفس خود به تنهايى . وفرق بينهما بعد المشرقين است . 494 - سؤال : آيا خم شراب كه به روغن وپيه ، تربيت داده باشند قابل تطهير است يا نه ؟ وبر تقدير قبول تطهير ، هرگاه در بلدي كه شرب خمر ، شايع شود وچاره أسهل از براي بر طرف نمودن خمهاى شراب نباشد در اين صورت هرگاه خمهاى شراب را بشكند يا امر به شكستن نمايد ضامن است مثل يا قيمت آن را ( به تقريب اينكه هرگاه قابل تطهير نباشد از ماليت نرفته ظرف جو وگندم وغيره مىتوان نمود ) يا نه ؟ وهرگاه مظنه اين باشد كه اين خمها شكسته نشود ، ثاني الحال مالك آنها شراب به ميان آنها خواهد گذاشت وترك اين معصيت نخواهد كرد ، آيا عذر ، رفع ضمانت مىنمايد يا نه ؟ جواب : ظاهر اين است كه قابل تطهير باشد وبر فرض عدم قبول تطهير آن ، از باب آلات لهوى ( كه به آن منتفع نتوان شد بر وجه محللى ) نيست . چنان كه خود فرض كردى به اين كه اتلاف آن جايز باشد ، واما فرض انحصار طريق نهى از منكر در آن بسيار بعيد است ، زيرا كه بعد از شكستن هم ، خواهند ساخت وبر فرض اينكه منحصر باشد ( به سبب عجز از ساختن خم نو ) وبقاى آن بر حال معصيت خواهد شد ، در اين وقت تعارض واقع مىشود ما بين اتلاف مال محترم حرام ونهى از منكر واجب . وبر فرض انحصار طريق نهى از منكر ، در اين ، شايد توان شكست به جهت ترجيح نهى از منكر ، حتى آنكه بسيارى از علما تجويز قتل را هم كرده‌اند ، چه جاى جرح واتلاف مال . ولكن كسى كه آن يد دارد چنين كسى را بايد حجر كند وأو را منع كند از تصرف در