است كه آن هم اشاره است به اين . وأيمن مىشود از فتان ، يعنى از شر ملك عذاب قبر ، أيمن مىشود . ودر قاموس تفسير كرده است " فتان " را ، به نكيرين ، وشايد فتان هم غير اينها باشد . ودر حديث ديگر هست كه از رسول خدا ( ص ) سؤال كردند كه : ما بال الشهيد لايفتن في قبره ؟ فقال كفى بالبارقة فوق رأسه فتنة . يعنى از آن حضرت سؤال كردند كه چه مىشود شهيد را وچگونه است كه در قبر ، عذاب نمىشود ؟ پس حضرت فرمود كه كافى است أو را فتنه برق شمشير در بالاى سر أو . وفتنه در لغت به معنى عذاب آمده است . وأفضل رباط ، در جايى است كه خوف در آن ، بيشتر باشد واهتمام در امر عدو در آنجا بيشتر باشد . وأقل رباط ، سه روز است وأكثر آن چهل روز است وهمين كه از چهل روز گذشت پس آن به جهاد ( 2 ) محسوب است وثواب جهاد دارد ، چنان كه در حسنه زراره ومحمد بن مسلم وارد شده است . وهر كس عاجز باشد از رباط ، أسب خود را در آنجا بندد ويا غلام خود را در آنجا بدارد ، يا أعانت كند كساني را كه مرابطند ، تا ثواب آن را دريابد . 474 - سؤال : در صورتي كه اهالى بلاد واقعه در ثغور از عهده صيانت مسلمين ودفع مشركين بر نيابند أهل بلاد بعيده آن ثغور را ( به قدر القوة والاستطاعة من حيث المال والبدن مع احتمال حصول الدفع والطرد ) أعانت ايشان واجب است يا نه ؟ جواب : سابق معلوم شد وكيفيت وجوب دفاع بر أقرب فالأقرب ، هر چند به أعانت مالي باشد ، هر گاه خود نتواند بنفسه برود ، يا اجيرى بگيرد كه بر أو دفاع واجب نباشد يا به مال أعانت مدافعين بكند ، هرگاه محتاج باشند . 475 - سؤال : چون مجاهده با اين طايفه منحوسه ، موقوف بر تعليم وتعلم انداختن توپ وتفنگ وساير آلات وأدوات حربيه كفره است ، تعليم وتعلم جايز ومباح است يا نه ؟ ومع الجواز ، اجبار بر تسليم وتعلم از باب مقدمه واجب ، واجب است يا نه جواب : أصل معرفت أسب تاختن وتير انداختن جايز ومشروع است وهمچنين

--> 1 : وسائل : ج 11 ص 19 ، أبواب جهاد العدو باب 6 ح 1