پس هرگاه شخص عزيزي به سبب بنيه وطاقت سواري الاغ ونان بىنان خورش ومباشرت خدمت خود مىتواند رفت . وشخص وضيعى ، بدون كجاوه واطعمه نفيسه وخادمي نمىتواند رفت ، به سبب ضعف وعدم بنيه ، آن مستطيع است با آن واين مستطيع نيست بدون اين . 438 - سؤال : شخصي مستطيع بود وتنخواه تلف شد وحالا هيچ ندارد . مىتواند استيجار حجى كند ودر سال بعد از براي خودش حجى بكند يا نمىتواند ؟ جواب : بلى مىتواند ، بلكه گاه است كه واجب مىشود كه اين كار بكند تا خود را برى الذمة بكند . 439 سؤال : شخصي مىخواهد تدارك سفر حج ببيند ومهر زوجه مىخواهد بدهد وخرجى خانه را هم بگذارد . آيا خمس را ابتدأ بدهد يا بعد از وضع اينها ؟ جواب : هر گاه اموالى كه دارد از جمله اموالى است كه خمس متعلق به آنها مىشود ، مثل فاضل مؤنه سال از أرباح كسب وزراعت وتجارت وغير اينها ، خمس لازم است والا خمس لازم نيست . وچنان نيست كه ميان عوام متداول است كه هر كس مىخواهد حج برود بايد خمس بدهد از خرجى راه وبرود . گاه است كسى به أو هزار تومان مىبخشند ، يا از پدر أو به أو ميراث مىرسد ، اظهر اين است كه خمس بر أو واجب نيست وهمين كه به آن مال مستطيع شد بايد حج كند . واما هرگاه از جمله اموالى است كه خمس به آن متعلق مىشود وخمس هم تعلق گرفته بايد خمس را بدهد وديون خود را كه از جمله آن ، مهر زن است بدهد . بعد از آن هرگاه به قدر استطاعت ، يعنى به قدر زاد وراحله واخراجات راه ومؤنه عيال تا برگشتن را دارد واجب است حج ، والا فلا ، واين وقتي است كه قبل از اين ، حج در ذمه أو مستقر نشده باشد وهرگاه مستقر شده باشد به هر حال بايد حج بكند . 440 - سؤال : هرگاه زينب مستطيع ، " زيد " را وصى كند كه بعد از فوت من ، حجه بلدي به جهت من استيجار نما . وزينب ، وفات نمايد وزيد ، مبلغ چهل تومان از مال زينب را به جهت حجه بردارد وتتمه تركه را به وارث بدهد . وزيد وصى ، نايبى از