شده ودشمن مانع شده ، از احرامگاه مراجعت كردند وزيارة هم به عمل نيامد ، آيا آن أجير ، مستحق چقدر است از آن وجه معين ؟ جواب : به سبب ممنوع شدن نايب ، اجاره بر هم مىخورد ونايب ، مستحق همان قدر عملي است كه كرده است وباقي را از أو استرداد مىكنند وطريق آن اين است كه اجرت المثل مجموع عمل را ملاحظه مىكنند واجرت المثل اين مقدار عملي كه كرده است هم ملاحظه مىكنند وبه همان نسبت كه ما بين اجرت المثل قدر عمل با اجرت المثل مجموع عمل است از اجرت مسمى في العقد وضع مىكنند وبه أو مىدهند . پس هرگاه اجرت المثل عمل نصف اجرت المثل مجموع باشد ، نايب مستحق نصف اجرت مسمى خواهد بود وهكذا ، پس اين نصف اجرت مسمى را به أو مىدهند وتتمه را از أو پس مىگيرند وتعيين اين مقدار ، موكول به نظر أهل خبره است واين نه وظيفة ماست ونه تكليف ما ، واينها در صورتي است كه استيجار از براي مجموع قطع مسافت واعمال شده باشد يا عرف بلد منصرف به آن شود ، چنان كه عرف بلاد ما ، مقتضى آن است والا مستحق چيزى نخواهد بود . 433 - سؤال : شخصي به وكالت شخص ديگر ، نايب گرفته به مبلغ معينى كه نايب مذكور في هذه السنة المعينة ، حج تمتع نيابة عنه به عمل بياورد ونايب مذكور تقصير ننموده از راه بصره با ساير مردم روانه بيت الله الحرام گرديده واز حج ممنوع شده ، در وادى عقيق . آيا از اجرت چقدر مستحق است ؟ جواب : به نحوى كه مذكور شد . 434 - سؤال : چه مىفرمايند در استطاعت كسى كه پيشه أو منحصر به زراعت باشد واملاك أو به قدر استطاعت باشد ، لكن در مراجعت ، مالك شيئى نباشد ومدار گذران ديگر نداشته باشد وبه جهت أو ، كسى هم نباشد ؟ جواب : هرگاه در مراجعت امر أو منجر به گدايى وسؤال كردن مىشود وچيزى به غير از آن ملك ندارد ، در اينجا أو را امر نمىكنيم به فروختن ملك ومستطيع نيست . وهرگاه منجر به گدايى نمىشود ، بلكه مىتواند كسبى بكند ، يا مضاربه يا