الميرزا القمي
307
جامع الشتات ( فارسي )
ورود عتبات واداى زيارات ووفاى به خدمات مشروطه معلوم شود كه راه مكة مسدود است ، در اين صورت ، از اجرت مزبوره چه چيز به زيد مىرسد ؟ وهرگاه زيد ، از جمله اعراب باشد كه طي طريق مكة از عتبات تا به مكة بر ايشان أسهل است از طي طريق راه عجم از منزل عمرو تا به عتبات ، به خلاف عكامهاى عجم كه طي طريق عجم از خانه عمرو تا به عتبات برايشان أسهل است از طي طريق عتبات تا مكة ، آيا زيد مزبور ، در اخذ اجرت در تقسيم ، ملاحظه حال عكامهاى عرب مىكند يا عجم ؟ وهرگاه عمرو بگويد من تو را از براي حج استيجار كردهام با وجودي كه متعارف در اجرت نفس حج ، بيش از ده يا پانزده اشرفى نيست ، قول أو مسموع است يا نه ؟ وهرگاه به وجهي از وجوه ، عمرو بطلان صيغه اجاره را ثابت كند آيا مستأجر ، مستحق چه چيز است ؟ جواب : هرگاه أجير ، ممنوع شود از حج به سبب مسدود شدن راه ، عقد اجاره منفسخ مىشود وبه مقدار عملي كه كرده است از اجرت به أو مىدهند وتتمه را از أو استرداد مىكنند ، هرگاه داده باشند . وهرگاه أجير بگويد كه من در سال آينده ، بجا مىآورم اجاره را بر هم نزنيد . لازم نيست أجابت أو على الأقوى . پس آنچه را در ازاى خدمات راه قرار دادهاند بايد ملاحظه كرد كه آن قدر از مسافت وزمان را كه خدمت كرده ، اجرت المثل آن چه چيز است وهم چنين اجرت المثل خدمت مجموع طي مسافت چه چيز است ونسبت ميان اينها را ملاحظه كنند وبه همان نسبت ، آنچه را به عمل آورده از اجرت مسمى مىدهند وتتمه را استراداد مىكنند وفرقى ميان ممنوع شدن از حج قبل از احرام وبعد از احرام نيست . وآنچه در مسئله موت نايب ذكر كرده اند كه هرگاه بعد از دخول حرم يا احرام باشد استرداد نمىشود آن به سبب دليل خارج است ودر اجرت المثل ، ملاحظه خدمات أصل مسافت را مىكنند . يعنى أهل خبره هرگاه بگويند كه اگر شخصي ، خدمات شخصي را از أصفهان متوجه شود تا نجف اشرف ، اجرت أو چقدر است واگر متوجه خدمات شود ، از أصفهان تا مكة چقدر است ، همان مقدار تفاوت را از اجرت مسمى وضع