اين كه بميرد ، ديگر واجب نيست از براي أو استيجار كردن حج ، واما هرگاه مأيوس نباشد از صحت وتوانايى ، پس وجوب استيجار بر أو معلوم نيست ، هر چند أحوط است . واما هرگاه حج ، قبل از شكستگى وعجز در ذمه أو مستقر نشده بود ودر حال عجز وشكستگى ، استطاعت به هم رسيده ، پس هرگاه در اين وقت مأيوس نيست از عود صحت وتوانايى ، بر أو استيجار واجب نيست . واما هر گاه مأيوس باشد ، در مسئله خلاف است ووجوب استيجار اشهر وأحوط است وهرگاه اتفاق افتد كه منبعد صحت وتوانايى عود كند واستطاعت باقي باشد ، ثانيا خود حج كند واگر عود نكند ، بر أو چيزى نيست واستيجار بعد موت هم براي أو ضرور نيست . والله العالم . سؤال : اگر كسى طواف نساء را فراموش كند وبعد از پنج شش روز به خاطرش آيد ، چه كند ؟ و ، زن بر أو حرام است يا نه ؟ جواب : ظاهر مشهور علما ( بلكه ظاهرا خلافي نقل نشده ، الا از شيخ در تهذيب وعلامه در منتهى ) اين است كه جايز است كه نايب بگيرد ، خواه ممكن باشد كه خود بجا آورد يا نه . وقول ديگر ، آن است كه نايب گرفتن مشروط است به تعذر ، واظهر قول مشهور است وأحوط ، قول آخر است وبه هر حال در صورت تعذر يا تعسر ، نايب گرفتن كافى است وهرگاه قبل از آمدن طواف بميرد ، ولى أو قضا كند از براي أو ، يا نايبى بگيرد كه قضا كند وبه هر حال ، زن حلال نمىشود تا طواف به عمل آيد . 426 - سؤال : هر گاه زيد ، أجير شود از براي عمرو ، كه در اين سال حج كند از براي مادر أو ، به مبلغ سى وپنج اشرفى ، مشروط به اينكه در جميع راه ، خدمت أو را بكند مثل خدمت ساير عكامها ( 1 ) ودر هر يك از أماكن مشرفه دو مرتبه زيارة كند از براي مادر أو ، ودر حين اجاره تقسيم كند اجرت را بر اعمال ثلثه ، به اين طريق كه دوازده اشرفى در ازاى خدمت عكامى باشد وسه اشرفى در ازاى زيارات باشد وتتمه در ازاى حج باشد وساير اخراجات راه ، ذهابا وايابا بر وجه معين در ذمه عمرو باشد وبعد از

--> 1 : عكام : با فتحه أول وتشديد دوم : كسى كه بار شتران ببندد : ساربان : مسؤول أمور مسافرتى بزرگان وپولداران .