خصوصا در وقتي كه مظنه بر قادر شدن بر قضا از براي أو نبود وبه هر حال هرگاه از كفاره دادن عاجز باشد بر أو چيزى نيست والله العالم . 410 - سؤال : در ماه مبارك هرگاه شخصي قصد مكاني داشته باشد كه چهار فرسخ باشد واراده رجوع قبل از ده روز دارد ، روزه أو را صحيح مىدانند يا نه ؟ يا احتياط را بگيرد وعوض را هم بگيرد ؟ جواب : اظهر ، بطلان روزه است وأحوط آن است كه بگيرد روزه را وقضا را هم بگيرد وقضا را البتة بگيرد . والله العالم . 411 - سؤال : كسى كه در ماه مبارك ، احكامى كه از أو مىپرسند از مسئله وغيره ، از راه بىمبالاتى جواب مىگويد ويحتمل كه دروغ هم مىگويد وبه حرام افطار مىنمايد وفحش مىگويد ، روزه‌اش صحيح است يا نه ؟ وبر فرض بطلان ، قضا وكفاره لازم است يا قضاى تنها ؟ جواب : مشهور ميان علما ، بلكه اظهر آن است كه دروغ گفتن به خدا ورسول وأئمة ( ع ) مجملا مبطل روزه است وموجب قضاست وأحوط آن است كه كفاره نيز بدهد وسيد مرتضى دعوى اجماع بر وجوب كفاره كرده وكسى كه قابليت فتوا ندارد در هيچ وقت فتوا ندهد . واما ظاهر اين است كه تا علم به ناحق بودن فتوا ندارد روزه باطل نشود . والله العالم . 412 - سؤال : شخصي را بي تقصير محبوس نمايند كه به اردوى شاه ببرند ، روزه ونمازش را قصر كند ؟ يا تمام وروزه را بگيرد ؟ وهرگاه ملازم باشد وگريخته باشد كه أو را گرفته مىبرند ، چه كند در باب نماز وروزه ؟ جواب : محبوس هرگاه علم دارد كه نمىتواند خلاص شود يا مظنه به اين معنى دارد ، پس بايد قصر كند در نماز وروزه ، هرگاه داند كه أو را به حد مسافت شرعي معتبر در سفر مىبرند وهرگاه مظنه خلاص شدن وگريختن قبل از طي مسافت معتبره ، دارد يا احتمال مساوى مىدهد قصر نكند ودر اين باب ملازم ديوان وغير ملازم فرقى ندارد ، مگر آنكه آن شخص به اختيار خود ملازمت را كرده بوده است وهنوز توبه نكرده