شدن بعد از رجوع به أهل خبره خلاف آن منكشف شود ، پس بايد به حال خود گذاشت وقبر را پوشيد ، مگر آنكه تنها بعضي استخوانها بر جا باشد كه در اين صورت ، ظاهر اين است كه توان ميت ديگر را با آن استخوانها در آنجا دفن كرد واما اگر گوشت ميت رفته باشد واستخوانها بر همان هيئت انسان باقي باشد در آنجا مىبايد به حال خود گذاشت واختلاف شهيدين در آنجا شايد به سبب اختلاف موضوعين باشد . 184 - سؤال : آيا در ركعتين اوليين نماز اخفاتيه هر گاه مأموم ، قرائت امام را بشنود ، واجب است سكوت واستماع يا جايز است تسبيح ؟ جواب : ظاهرا واجب است سكوت واستماع ، وجايز نيست تسبيح ، نظر به اطلاق آية ( 1 ) وصحيحه ( 2 ) زراره وفحواى روايت عبيد ( 3 ) بن زراره . 185 - سؤال : هر گاه مسبوق در ركعت ثانيه خود ، فرصت قرائت سوره وقنوت با هم نداشته باشد ، بلكه يكى از اين دو ، از براي أو ميسر شود ، كدام را اختيار كند ؟ جواب : چون اظهر در نزد حقير ، وجوب قرائت است بر مأموم در ركعتين اوليين خود ، اگر مسبوق به دو ركعت باشد . ودر ركعت ثانيه ، هرگاه مسبوق به يك ركعت باشد . ودر ركعت أولى هر گاه مسبوق به سه ركعت باشد . وهم اظهر وجوب سوره است با حمد . واز صحيحه ( 4 ) زراره بر مىآيد كه هر گاه مهلت سوره نشود ، اكتفا مىكند به حمد ، ولازم اين مىافتد كه ترك سوره را ( به جهت ادراك امام در ركوع ) توان كرد ، پس ترك قنوت به طريق أولى . وهرگاه امر داير شود ما بين ترك واجب ومستحب ، پس ترك مستحب معين است . لكن اشكال در أصل وجوب ادراك امام است در حال ركوع . حتى در حال عذر . وترك واجب از براي ادراك متابعت امام محل اشكال است ، خصوصا اين كه شهيد در ذكرى مىفرمايد كه هر گاه مأموم ، پس افتد از امام بعد از اقتداى به امام بايد آن فعل را بجا آورد و

--> 1 : إذا قرء القرآن فاستمعوا له وانصتوا - أعراف : 204 . 2 و 3 : وسائل : ج 5 ص 422 ح 2 و 3 . 4 : وسائل : ج 5 ص 445 باب من فاته مع الا ما بعض . . . ، ح 10 .