امامت او مقام پيشوايى و امامت كه بر اساس اصل نص و تصريح پيشواى قبلى و علم امام ، صورت مى پذيرد در وجود امام صادق ( عليه السلام ) جمع بود . از اين رو امامت او در يكى از حساس ترين دورانهاى تاريخ اسلامى ( حساس هم از جنبه‌هاى مذهبى و آئينى ، و هم از جنبه‌هاى سياسى و اجتماعى ) منطبق بود . تبيين و تشريح نوشتارهاى اعتقادى كه گروهها براى تركيب جماعت اسلامى خود فعاليت مى كردند در اين دوره واقع شد . بسيارى از حوادث تاريخ ساز نهضتهاى خشونت آميز ، نتايج فعاليت زير زمينى و تلاشهاى انقلابى بود ، موضع گيريهاى سازشكارانه اهل الحديث ومرجئه در زمينه‌هاى فوق ، همه در اين دوره بود . وجود اين اوضاع پيچيده و چند بعدى ، راه و روش امامت امام صادق ( عليه السلام ) را تسهيل نمود ، به حدى كه آن موقعيت و امكانات براى پدر و جد بزرگوارش امام زين العابدين با وجود آن امكانات شهادت و اسارت ، امكان پذير نبود . در آن دوران فترت ، امامت و پيشوايى فكرى و معنوى امام به درجه اى از تعالى و پيشرفت رسيد كه تا آن روز ، صورت نگرفته بود . درست است كه اكثر شيعيان به دسته‌هاى انقلابى و افراطى پيوسته بودند ، ولى راه امامت و رهبرى هم مشخص و مجسم گرديده و به اصطلاح به جا افتاده بود و خط مشى كلى آن مشخص و ترسيم گرديده بود . اوضاع اجتماعى عصر امام ( عليه السلام ) بررسى اوضاع اجتماعى و شرايط زمانى آن دوران ، از هر نظر قابل مطالعه و بررسى است كه به عنوان آشنايى كامل بيشتر با محيط آن روز ، نظرات جمعى از دانشمندان را در اين باره مورد استفاده قرار مى دهيم : 1 . استاد شهيد مرتضى مطهرى كه يكى از اسلام شناسان و از محققين عصر اخير مى باشد ، در اين باره مى نويسد : " دوران زندگى امام صادق ( عليه السلام ) در عصر و زمانى واقع شد كه علاوه بر حوادث سياسى ، يك سلسله عوامل اجتماعى و پيچيدگيها و ابهام‌هاى فكرى و روحى پيدا شده بود . لازمه اش اين بود كه امام صادق جهاد خود را در اين جبهه ها آغاز كند ، مقتضيات زمانى امام صادق ( عليه السلام ) كه در نيمه اول قرن دوم مى زيست ، با زمان سيد الشهداء ( عليه السلام ) كه در نيمهء نخستين قرن اول بود ، خيلى فرق داشت .