شش سال داشت ( 1 ) . او در اين مدت در مشكلات و سختيها ، با پدر عاليقدر خود ، همكارى و همفكرى نزديك داشت و از علوم سرشار او بهره ها مى برد ، او در اين مدت درس پايدارى ، استقامت ، ونحوهء موضع گيرى در برابر بحرانها را در مكتب پدر آموخت ، و گوهر شخصيتش به اوج كمال و درخشش مطلوب خود رسيد . چون او همانطور كه گذشت از يك اصالت و شخصيت اصيل خانوادگى برخوردار بود و نخستين فردى بود كه هم پدر و هم مادرش فاطمى و علوى بودند و مادرش آنچنان از اصالت و نجابت برخوردار بود كه امام صادق ( عليه السلام ) هر وقت از جدهء گرامى خود فاطمه دختر حضرت مجتبى ( عليه السلام ) ياد مى كرد ، مى فرمود : " او زن شايسته و با فضيلتى بود و در خاندان امام مجتبى ( عليه السلام ) ، هيچ زنى به پايهء فضيلت او نمى رسيد " . ( 2 ) بدين ترتيب پيشواى پنجم نه تنها در آغوش پاك و پرمهر پدرى همچون امام سجاد ( عليه السلام ) پرورش يافته بود ، بلكه از پستان مادر ارجمند و گرانمايه‌اى نيز شير خورد كه در فضيلت و تقوى ، زنى نمونه و مثال زدنى بود . پاكى نسب ، اصالت خانواده ، برخوردارى از عالى ترين شرايط تربيتى ، ثمرهء شيرينى شخصيتى همچون امام باقر ( عليه السلام ) را داشت كه از همان آغاز كودكى آثار هوش سرشار و استعداد شگرف ، در سيماى او موج مى زد و از آيندهء درخشان او نويد مى داد . تلاش در راه بسط علوم دوران امامت حضرت باقر ( عليه السلام ) كه در حدود 18 سال بود ، به ترتيب ، هم زمان با دوران حكومت " وليد بن عبد الملك " ، " سليمان بن عبد الملك " ، " عمر بن عبد العزيز " ، " يزيد بن عبد الملك " ، و برادرش " هشام " بود ( 3 ) كه به استثناى عمر بن عبد العزيز كه شخصى نسبتا با عدالت و نسبت به خاندان پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) علاقه‌مند و مهربان بود ، همه ، در ستمگرى و

--> 1 . طبرسى در اعلام الورى ص 259 ، و مؤلف اعيان الشيعه ( ج 4 ، بخش 2 ، ص 3 ) سن آن حضرت را هنگام وفات پدر ، سى و نه سال نوشته اند . 2 . كافى ج 1 ، ص 469 ، بحار الانوار ج 46 ، ص 215 . 3 . اعلام الورى - اعيان الشيعه ، ج 4 ، ص 4 .