* ( فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ ) * ، در بهشتها باشند و مىپرسند از گناهكاران ، يعنى از كافران : * ( ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ ) * ، چيست آنچه ( 1 ) شما را به دوزخ برد ؟ * ( قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ ) * ، يعنى چه كردى ( 2 ) كه از آن سبب دوزخى شدى ( 3 ) ؟ گويند : سبب آن بود كه ما از جملهء نمازكنان نبوديم و درويش را طعام نداديم . * ( وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِينَ ) * ، و ما با آنان كه خوض كردند در معاصى خوض كرديم ، و با ايشان ( 4 ) همكار بوديم . * ( وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ ) * ، و روز قيامت كه روز جزاست دروغ داشتيم و اين دليل است بر آن كه مراد به آيات كافرانند ، و اين حكم ايشان را خواهد بودن ( 5 ) . * ( حَتَّى أَتانَا الْيَقِينُ ) * ، تا يقين درست كه در او هيچ شك نيست ، و آن مرگ است كه به ما آمد . تا به اين جا حكايت كلام ايشان است ، از اين جا خداى تعالى گفت : * ( فَما تَنْفَعُهُمْ شَفاعَةُ الشَّافِعِينَ ) * ، هيچ سود ندارد ايشان را [ 14 - پ ] شفاعت شفيعان . عبد اللَّه مسعود گفت : فريشتگان و پيغامبران ( 6 ) و شهيدان و صالحان . و جملهء مؤمنان تا ( 7 ) در دوزخ بنمانند ، الَّا آن كه جامع باشند اين چهار خصلت را ، و اين آيات برخوانند ( 8 ) . و اين آيات دليل است بر آن كه كفّار متعبّدند به شرايع ، براى آن كه چون ايشان را پرسيدند . از علَّت حصول ايشان در دوزخ ، علَّت ترك نماز و زكات و خوض در معاصى گفتند و اصرار بر تكذيب قيامت ، چنان كه بر كفر گفتند ما

--> ( 1 ) . اساس : آنچ / آنچه . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : چه كرديد . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : شديد . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها يار و . ( 5 ) . آد ، گا : بود . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : فرشتگان و پيغمبران . ( 7 ) . كذا در اساس ، آج و گا ، آد : ابد . ( 8 ) . آج : آيات را برخواند ، ديگر نسخه بدلها : آيات برخواند .