كنند و مردمان را بخل فرمايند ، خود اختيار خير نكنند و مردمان را رها نكنند [ 9 - پ ] تاخير كنند . * ( وَمَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّه هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ ) * ، و هر كه برگردد ، از راه خداى تعالى اعراض كند و عدول نمايد ( 1 ) ، خداى تعالى بى نياز است و پسنديده . و « حميد » فعيل است به معنى محمود . مدنيان و شاميان « هو » نخواندند بل : و من يتول فان الله الغنى الحميد خواندند ( 2 ) . * ( لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ ) * ، حق تعالى گفت : ما فرستاديم رسولان خود را به حجّتها و ادلَّه و معجزات . * ( وَأَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ ) * ، و فرو فرستاديم كتاب براى بيان شرايع . * ( وَالْمِيزانَ ) * ، و ترازو براى راستى و انصاف . و گفتند : « ميزان » خود كنايت است از عدل ، و همچنين تفسير دادند بعضى مفسّران ترازوى قيامت را . * ( لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ ) * ، تا مردمان قيام كنند به عدل و انصاف و راستى . * ( وَأَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ ) * ، و فرو فرستاديم آهن كه در او شجاعتى و سختى سخت ( 3 ) هست . عبد اللَّه عبّاس گفت : آدم از بهشت پنج چيز بياورد از آهن ( 4 ) : گزين ( 5 ) و سندان و كلبتين و مثقب ( 6 ) و سوزن . اهل معانى گفتند : مراد آن است كه آهن از معادن بيرون آورديم براى شما تا از او آلتى كه ( 7 ) خواستيد بسازيد ( 8 ) به وحى و اعلام من . و معنى آيت آن است كه نزلى براى شما كردم ، و مثله قوله : وَأَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الأَنْعامِ ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ ( 9 ) . عبد اللَّه عمر گفت رسول خداى گفت ( 10 ) : خداى تعالى چهار بركت از

--> ( 1 ) . آد ، كا ، گا پس . ( 2 ) . آد ، كا : مدنيان و شاميان خوانند : فإنّ اللَّه الغنىّ - بى هو . ( 3 ) . آد ، كا ، گا : ندارد . ( 4 ) . آد ، كا ، گا : از آهن بياورد . ( 5 ) . آد ، كا ، گا : گذين . ( 6 ) . آد ، كا ، گا : مطرقه . ( 7 ) . آد ، كا ، گا : آلاتى . ( 8 ) . آد ، كا ، گا : بساختيد . ( 9 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 6 . ( 10 ) . كا : عبد اللَّه عمر گفت از رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - كه او گفت .