بيامدند ( 1 ) گروهى كه خواصّ ( 2 ) او بودند اين سرّ از او دانستند . چون او فرمان يافت ، اين سرّ از او ( 3 ) آشكارا كردند . خلاف در ميان بنى اسرائيل افتاد ، تا به هفتاد و اند فرقه ببودند ، فرقه‌اى مصيب اصحاب ذى القرن ( 4 ) بودند ( 5 ) ، آنان كه متابعت [ اين ] ( 6 ) قرن كردند . مقاتل بن حيّان گفت : مؤمنان اهل كتاب را خواست كه پيش از رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - بودند . * ( فَطالَ عَلَيْهِمُ الأَمَدُ ) * ، يعنى خروج النّبيّ - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - . مدّت ايشان دراز شد ، يعنى آمدن رسول ما - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - . دلهاشان سخت شد تا بدعت رهبانيّت بنهادند ، چنان كه گفت : * ( وَرَهْبانِيَّةً ابْتَدَعُوها ما كَتَبْناها عَلَيْهِمْ ) * ( 7 ) . و صومعه‌ها بساختند و راهب شدند . بعضى بر دين عيسى بماندند و ايشان اندكى بودند و بيشتر برگشتند و ايشان آن ( 8 ) بودند كه خداى تعالى ايشان را فاسق خواند . محمّد بن كعب گفت : جماعتى از صحابه در مكّه در سختى و قحطى ( 9 ) بودند ، چون به مدينه آمدند در خصب و فراخى افتادند ، بطر گرفت ايشان را دلهاشان سخت شد . أبو وائل بن بكر روايت كرد كه عيسى - عليه السّلام - گفت كه : بسيار مگوييد الَّا ذكر خداى تعالى ، كه دلهاتان سخت شود و دل سخت ( 10 ) دور باشد از رحمت خداى تعالى ( 11 ) ، و لكن شما ندانيد . آنگه گفت : در گناه مردمان منگريد چون خداوندان ، و در گناه خود نگريد چون بندگان كه مردمان دواند : صاحب

--> ( 1 ) . آد ، كا : باز گرديدند . ( 2 ) . آد ، گا : خاص . ( 3 ) . آد ، كا ، گا : آن حديث . ( 4 ) . كا : ذى القرنين . ( 5 ) . آد ، كا ، گا يعنى ما كان في ذلك القرن . ( 11 - 6 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 7 ) . سورهء حديد ( 57 ) آيهء 27 . ( 8 ) . آد ، كا : آنان . ( 9 ) . آد ، كا : قحط . ( 10 ) . آد ، كا ، گا : سخت دل .