كه رفته است - قال الفرزدق فى الاثنين - شعر : تعال ( 1 ) فان عاهدتني لا تخونني تكن مثل من يا ذئب يصطحبان * ( يا نِساءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ ) * ، آنگه به مدح ايشان در آمد و تأديبشان ، گفت : اى زنان پيغامبر ! نيستى شما چون يكى از زنان اگر از خداى بترسى . فرّاء گفت براى آن نگفت : كواحدة من النّساء ، كه لفظ احد چون معدول است از اصل خود صالح باشد واحد را و تثنيه و جمع را ، قال اللَّه تعالى : لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِه ( 2 ) . . . ، و قال : فَما مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْه حاجِزِينَ ( 3 ) . آنگه گفت : * ( فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ ) * ، نبايد تا خضوع كنيد در سخن گفتن با مردان . * ( فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِه مَرَضٌ ) * ، پس طمع كند آن كس كه در دل او ريبتى و تهمتى باشد و ضعيف اعتقاد و ( 4 ) بصيرت باشد در دين . و گفتند : « مرض » ، به معنى فجور است در آيت . * ( وَقُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفاً ) * ، و بگويى ( 5 ) گفتارى درشت ( 6 ) درست . در خبر است كه : بعضى از زنان صحابه چون اين آيت آمد ، چون مردى به در سراى ايشان آواز دادى ، و در سراى مردى نبودى تا جواب دهد ، آن زن انگشت در دهن نهادى و آوازى منكر كردى منفّر براى اين آيت را . * ( وَقَرْنَ ) * ( 7 ) * ( فِي بُيُوتِكُنَّ ) * ، نافع و عاصم و ابو جعفر خواندند : « و قرن » به فتح « قاف » ، و باقى قرّاء به كسر « قاف » . امّا حجّت گروه اوّل آن است كه گفتند : اصل او « و اقررن » بوده است ، يعنى الزمن بيوتكنّ من قررت بالمكان اقرّ [ ه ] » . و قررت أقرّ [ ه ] » ، لغتان . « را » ى اوّل كه عين الفعل است بيفگندند و حركت او نقل كردند با « قاف » تا مفتوح شد ، كقولهم :

--> ( 1 ) . اساس ، آط ، آب ، آج ، لب ، مش : يقال ، چاپ شعرانى ( 9 / 150 ) : تعشّ ، لسان العرب ( 13 / 419 ) : تعالى ، به قياس با ضبط لسان و شباهت كلمه با نسخهء اساس ، تصحيح شد . ( 2 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 285 . ( 3 ) . سورهء حاقّه ( 69 ) آيهء 47 . ( 4 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش بى . ( 5 ) . آب ، آج ، لب : بگوييد . ( 6 ) . آب ، مش : ندارد . ( 7 ) . اساس : و قرن ، به قياس با متن قرآن مجيد ، تصحيح شد . ( 9 - 8 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد .