ابى طالب ( 1 ) ، مرا تنها رها مكن و تو بهترين وارثانى . * ( وَما بَدَّلُوا تَبْدِيلًا ) * ، و اين مردان هيچ تبديلى و تغييرى ( 2 ) نكردند فرمانهاى ما را . * ( لِيَجْزِيَ اللَّه الصَّادِقِينَ بِصِدْقِهِمْ ) * ، گفت : تا جزا دهد خداى تعالى راست گويان را بر راست گفتنشان ، و « لام » تعلق دارد به قوله : * ( وَما بَدَّلُوا تَبْدِيلًا ) * . * ( وَيُعَذِّبَ الْمُنافِقِينَ إِنْ شاءَ ) * ، و عذاب كند منافقان را اگر خواهد . و اين دليل است بر آن كه از جهت عقل رواست كه خداى تعالى از كافران ( 3 ) عفو كند ، و انّما قطع بر عقاب كفّار از جهت سمع است في قوله : إِنَّ اللَّه لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِه ( 4 ) - الاية ، و اجماع امّت . * ( أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ ) * ، يا ( 5 ) توبهء ايشان قبول كند اگر توبه كنند از كفر و نفاق و اخلاص ايمان كنند خداى را - جلّ جلاله . * ( إِنَّ اللَّه كانَ غَفُوراً رَحِيماً ) * ، و خداى غفور و رحيم بوده است ( 6 ) . * ( وَرَدَّ اللَّه الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنالُوا خَيْراً ) * ، و خداى رد كرد و برگردانيد كافران را به خشم و رغم ، و مراد برنيامد [ ه و ] ( 7 ) مقصود نايافته هيچ خير و غنيمت در نيافتند . * ( وَكَفَى اللَّه الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ ) * ، و خداى مؤمنان را كفايت بكرد كارزار كردن . در قراءت عبد اللَّه مسعود هست : و كفى اللَّه المؤمنين القتال بعلىّ بن ابي طالب . * ( وَكانَ اللَّه قَوِيًّا عَزِيزاً ) * ، و خداى قوى و عزيز بوده است ( 8 ) . * ( وَأَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ صَياصِيهِمْ ) * ، گفت : فرود آورد آنان را كه ايشان را معاونت كردند از اهل كتاب ، يعنى جهودان بنى قريظه و بنى النّضير . و « هم » ضمير كافران قريش است و اهل مكّه . « من صياصيهم » ( 9 ) واحدتها ( 10 ) صيصيه ، و هر بر آمده‌اى را صيصيه خوانند ، و منه قيل لقرن البقر و شوكة الدّيك و شوكة

--> ( 1 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : و اين على بن ابى طالب است ، بار خدايا . ( 2 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : تغيير و تبديل . ( 3 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : تعالى كافران را . ( 4 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 48 . ( 5 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : تا . ( 6 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : رحيم است . ( 7 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد . ( 8 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : عزيز است . ( 9 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش اى من حصونهم . ( 10 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : واحدها .