الشيخ أبو الفتوح الرازي
350
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
لوح محفوظ . و گفتند : مراد به كتاب ، توريت است ، اين قول محمّد بن كعب القرظىّ است . و اصحاب ما گفتند : آيت بر عموم است ، اعنى ، النّبىّ اولى و اولوا الارحام بعضهم اولى ببعض در ميراث ( 1 ) ، و استدلال كردند به اين آيت بر امامت امير المؤمنين على - عليه السّلام - و وجه استدلال چنين گفتند كه ، خداى تعالى گفت : * ( النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ) * ، رسول من به مؤمنان اوليتر است از آن كه ايشان به خود ( 2 ) ، و حكم او بر ايشان روانتر است ( 3 ) از فرمان و حكم ايشان بر خود . آنگه در آمد و گفت ( 4 ) : * ( أُولُوا الأَرْحامِ ) * ، يعنى خويشان او بعضى به بعضى اوليترند . * ( فِي كِتابِ اللَّه ) * ، قيل : فى القران ، و قيل : فى اللَّوح المحفوظ . آنگه آن خويشان را وصف به دو چيز كرد ، و آن : ايمان و هجرت است . پس چون انديشه كرديم ، اين ولايت ( 5 ) اوليترى ( 6 ) موقوف آمد بر سه چيز : يكى قرابت ، و يكى ايمان ، و يكى هجرت . و امّت دعوى امامت در ( 7 ) سه كس كردند : در على ، و ابو بكر ، و عبّاس . امّا ابو بكر ، اگر چه مؤمن و مهاجر است ، قرابت ندارد . و امّا عبّاس ، اگر چه ايمان و قرابت دارد مهاجر نيست طليق است ، پس از تسميه ( 8 ) بنماند الَّا امير المؤمنين على . و در خبر است كه ، چون امير المؤمنين را گفتند ( 9 ) : بر ابو بكر بيعت كردند ( 10 ) ، گفت : به چه علَّت ؟ گفتند : به علَّت صحبت و مشورت . گفت : يكون الخلافة بالصّحابة و لا يكون بالصّحابة و القرابة ، گفت : خلافت به صحبت باشد و به قرابت ( 11 ) و صحبت نباشد ! آنگه گفت - شعر :
--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها و جز ميراث . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها يعنى فرمان . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : روان است . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها و . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها و . ( 6 ) . آط ، آب : اوليترين . ( 7 ) . آب ، آج ، لب ، كا : بر . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : قسمت . ( 9 ) . مش و كا كه . ( 10 ) . آج ، لب : بيعت كن . ( 11 ) . اساس : قربت ، به قياس با نسخه آط و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد .