الكلام عليه ، و تقدير آن كه : و لكن ما تعمّدت قلوبكم ] ( 1 ) فعليكم فيه الجناح . * ( وَكانَ اللَّه غَفُوراً رَحِيماً ) * ، و خداى غفور و رحيم است آمرزنده و بخشاينده ( 2 ) . در خبر است كه ، رسول - صلَّى اللَّه عليه و على إله - گفت : من ادّعى الى غير ابيه او الى غير ولىّ نعمته فعليه لعنة اللَّه و الملائكة و النّاس اجمعين ، گفت : هر كه [ 241 - پ ] او كسى را باز خواند ( 3 ) نه با پدر ( 4 ) او و يا نه ولى نعمت او ، لعنت خداى و فريشتگان و مردمان بر او باد . راوى خبر گويد ( 5 ) : ابو حذيفة بن عتبة بن ربيعة بن عبد الشّمس از جملهء بدريان بود . او سالم را به پسرى بپذرفت ( 6 ) ، و دختر برادرش را ( 7 ) بنت الوليد بن عتبه ( 8 ) به او داد ، و او مولى زنى انصارى بود او را به پسرى خواند ( 9 ) چنان كه رسول - عليه السّلام - زيد حارثه ( 10 ) را . و در جاهليّت عادت چنان بود ( 11 ) كه چون كسى پسر خوانده‌اى گرفتى ، او را پسر وى ( 12 ) خواندندى ، و چون به مردى ميراثش به او دادندى ، تا خداى تعالى اين آيت فرستاد : * ( ادْعُوهُمْ لآبائِهِمْ ) * - الاية . * ( النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ) * ، گفت : [ رسول - عليه السّلام اوليتر است به مؤمنان از آن كه ايشان به خويشتن ، يعنى ] ( 13 ) حكم رسول اوليتر است ( 14 ) بر ايشان كه حكم ايشان بر خود . عبد اللَّه عبّاس گفت : معنى آن است كه ، چون رسول - عليه السّلام - ايشان را دعوت كند با چيزى ، و نفس ايشان دعوت كند ايشان را با چيزى ، ايشان را اجابت رسول بايد كردن و متابعت او ، نه متابعت هواى نفس خود . مقاتل گفت : يعنى طاعت رسول داشتن ( 15 ) اوليتر است از آن كه طاعت يكديگر .

--> ( 13 - 1 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها است . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : به پدر . ( 4 ) . كذا در اساس و همهء نسخه بدلها حتى مه ، به نظر مىرسد كه مفسّر فعل لازم را در اين مورد متعدّى معنى كرده است . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها كه . ( 6 ) . آب ، آج ، لب : بپذيرفت ، مش : پذيرفت . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها هند . ( 8 ) . آج ، لب ، كا : عقبه را . ( 9 ) . آط ، آب ، آج ، لب : بر خواند . ( 10 ) . مش : زيد بن حارثه . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : عادت بودى . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : ندارد . ( 14 ) . همهء نسخه بدلها : حكم او در ايشان روانتر است . ( 15 ) . همهء نسخه بدلها : رسول را اطاعت داشتن .