خداى تعالى . * ( لِتُنْذِرَ قَوْماً ) * ، تا بترسانى قومى را كه ايشان را نذيرى و پيغامبرى نيامد از پيش تو . قتاده گفت : امّتى بودند امّى پيش از محمّد ، ايشان را پيغامبرى نبود در آن عهد . عبد اللَّه عبّاس گفت : و مقاتل : اين در زمان فترت بود ميان عيسى - عليه السّلام - و محمّد - صلَّى اللَّه عليه و على آله . * ( لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ ) * ، تا همانا راه يابند و مهتدى شوند . * ( اللَّه الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ ) * ، خداى آن است ( 1 ) كه بيافريد آسمان و زمين و آنچه ميان ايشان است ( 2 ) در شش روز ، يعنى در مقدارى از زمان كه تقدير آن شش روز باشد ، چه پيش از خلق آسمان و زمين و آفتاب روز و شب نبود . * ( ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ ) * ، آنگه مستولى شد بر عرش . * ( ما لَكُمْ مِنْ دُونِه مِنْ وَلِيٍّ وَلا شَفِيعٍ أَ فَلا تَتَذَكَّرُونَ ) * ( 3 ) * ( ) * ، شما انديشه نمىكنى ؟ * ( يُدَبِّرُ الأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَى الأَرْضِ ) * ، تدبير كارها او مىكند از آسمان تا ( 4 ) زمين . گفتند ( 5 ) : معنى آن است كه وحى او مىفرستد از آسمان به زمين بر دست جبريل ( 6 ) . * ( ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْه ) * ، آنگه بر بالا شود به او و بنزديك او ، يعنى به آسمان و آن جاى است كه در آن جا كس ( 7 ) را ملكى و ملكى نيست جز او را ، مختصّ است قديم تعالى به تصرّف در او ، نه آن كه او بر آسمان است ، و مثله قوله : إِنِّي ذاهِبٌ إِلى رَبِّي ( 8 ) . . . ، در حكايت ابراهيم كه گفت : من به خداى مىشوم و خداى به شام نبود . و ( 9 ) قوله : وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِه مُهاجِراً إِلَى اللَّه وَرَسُولِه ( 10 ) ، يعنى الى المدينة . و خداى به مدينه نبود . * ( فِي يَوْمٍ ) * ، اى من ايّام الدّنيا . * ( كانَ مِقْدارُه ) * ، يعنى مقدار طريق ( 11 ) . * ( أَلْفَ سَنَةٍ ) * ، در رهى ( 12 ) و مسافتى كه مقدار آن هزار ساله بود ، پانصد ساله راه به فرود آمدن و پانصد

--> ( 1 ) . آط ، آب ، مش : خداى است ، آج ، لب : خداى راست . ( 2 ) . آب * ( فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ) * . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : اين قسمت اخير آيه را ندارند . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها به . ( 5 ) . آط ، آج ، لب : گفت ، آب : گفته‌اند . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها عليه السّلام . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : كسى . ( 8 ) . سورهء صافّات ( 37 ) آيهء 99 . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها فى . ( 10 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 100 . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها : طريقه . ( 12 ) . آط ، آب ، مش : روزى ، آج ، لب : روز .