الشيخ أبو الفتوح الرازي
305
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
فرزند ( 1 ) ، و او را سود ندارد ( 2 ) و به جاى او بنه ايستد ، و خويشتن به فداى او نكند . * ( وَلا مَوْلُودٌ ) * ، و نه نيز هيچ فرزند غنا نكند از پدرش . * ( إِنَّ وَعْدَ اللَّه حَقٌّ ) * ، كه وعدهء خداى حقّ است و درست . * ( فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا ) * ، نبايد تا زندگانى دنيا شما را مغرور كند و بفريباند . * ( وَلا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّه الْغَرُورُ ) * ، و شما را مغرور مكناد به خداى شيطان . و « الغرور » ، الكثير الاغترار ، بناى مبالغت است . بيشتر مفسّران گفتند : مراد شيطان است . سعيد جبير گفت : غرور آن باشد كه معصيت كند و بر خداى تمنّاى مغفرت كند . آنگه گفت : * ( إِنَّ اللَّه عِنْدَه عِلْمُ السَّاعَةِ ) * ، مفسّران گفتند : آيت در مردى آمد نام او وارث بن عمرو . از اهل باديه بيامد و رسول را بپرسيد كه : قيامت كى خواهد بودن ؟ و خبر ده ما را تا باران امسال چند خواهد آمدن ( 3 ) كه دل ما در آن بسته است براى مواشى ؟ و اهل من آبستن است ، بگو تا چه زايد چون بار بنهد ؟ و بگو تا حال ما فردا [ 229 - ر ] چه خواهد بودن ؟ و بگو تا من به كدام زمين خواهم مردن ؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد . عبد اللَّه عمر گفت : كه رسول - عليه و على آله السّلام ( 4 ) - گفت : مفاتيح الغيب خمسة ( 5 ) في قوله : وَعِنْدَه مَفاتِحُ الْغَيْبِ ( 6 ) . . . ، آنگه اين آيت بر خواند : * ( إِنَّ اللَّه عِنْدَه عِلْمُ السَّاعَةِ ) * - تا به آخر . عمرو بن سعيد ( 7 ) گفت رسول را كه : يا رسول اللَّه ! علمى هست كه تو را ندادهاند ؟ گفت : مرا علمى بسيار نكو دادند ( 8 ) و لكن بسيار علم است كه مرا ندادند ، آنگه اين آيت بر خواند و گفت : اين پنج چيز جز خداى ( 9 ) نداند . حق تعالى گفت در اين آيت كه : علم قيامت بنزديك خداى است ، و علم آن كه باران كى فرود آرد .
--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : فرزندش . ( 2 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : سود نتواند كرد . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : خواهد آمد . ( 4 ) . آط ، آب ، آج ، لب : رسول - عليه السّلام . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : خمس ، اساس در حاشيه ، خطى متفاوت از متن : خمس . ( 6 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 59 . ( 7 ) . آج ، لب : اين سعيد ، آب ، مش : عمرو بن سعد ، كا : عمرين . ( 8 ) . آب ، مش : دادهاند . ( 9 ) . آب : جز خداى تعالى كس .