و لفظ « سحاب » ، هم واحد است و هم جمع چنان كه گفته‌ايم ( 1 ) . * ( فَيَبْسُطُه ) * براى آن گفت كه بر لفظ حمل كرد ، بگستراند آن را ( 2 ) در هوا چنان كه خواهد . * ( وَيَجْعَلُه كِسَفاً ) * ، و آن را پاره پاره كند . * ( فَتَرَى الْوَدْقَ ) * ، تو باران بزرگ قطره بينى كه از ميان آن بيرون ( 3 ) آيد . * ( فَإِذا أَصابَ بِه ) * ، چون آن باران ( 4 ) به كسهايى ( 5 ) رساند كه او خواهد از بندگانش ، يعنى به زمين و ولايت و كشت باغ و بستان ايشان . * ( إِذا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ ) * ، كه بنگرى ايشان شادمانه باشند ، اين « اذا » ، مفاجاست ( 6 ) . * ( وَإِنْ كانُوا مِنْ قَبْلِ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ مِنْ قَبْلِه لَمُبْلِسِينَ ) * ، و اگر چه آن ( 7 ) بود كه ايشان پيش از آن كه باران به ايشان رسد نوميد باشند . و « ان » مخفّفه است از ثقيله و « لام » براى اين به جواب باز آمد . و كوفيان گفتند تقدير آن است كه : ما كانوا من قبل ان ينزّل عليهم الَّا مبلسين ( 8 ) ، چنان كه « ان » نافيه باشد و « لا » به معنى « الَّا » . و قول اوّل مذهب بصريان است ، و اين را بيان رفته است . قطرب گفت : « قبل » ، براى اختلاف معنى تكرار كرد يك بار ( 9 ) راجع است با « انزال » ، و دگر با « مطر » ، اى من قبل الانزال عليهم من قبل المطر . و گروهى دگر گفتند : تكرار براى تأكيد است ، كقوله : لا ( 10 ) تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ ( 11 ) . . . ، براى تأكيد تكرار كرد ، و قال الشّاعر : اذا أنا لم اومن عليك و لم يكن لقاؤك الا من وراء وراء در ( 12 ) مصحف عبد اللَّه مسعود ( 13 ) در هيچ آيت ( 14 ) تكرار آن ( 15 ) نبشته نيست ، بل چنين است : ( لا تحسبن الذين يفرحون بما اتوا و يحبون ان يحمدوا بما لم يفعلوا بمفازة من العذاب ) .

--> ( 1 ) . آب ، مش : گفته‌اند . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : ابر را . ( 3 ) . آط ، آج ، لب ، آز ، كا مى . ( 4 ) . آج ، لب را . ( 5 ) . كا : كشتها . ( 6 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها : مفاجات است . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : چنان . ( 8 ) . آج ، لب : عليهم المبلسين . ( 9 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها بجز كا كه . ( 10 ) . اساس : و لا ، به قياس با نسخه بدلها و با توجّه به ضبط قرآن مجيد زايد مىباشد . ( 11 ) . سوره آل عمران ( 3 ) آيهء 188 . ( 12 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها : و در . ( 13 ) . آب رضى اللَّه تعالى عنه . ( 14 ) . آل : ندارد ، ديگر نسخه بدلها : روايت . ( 15 ) . همهء نسخه بدلها : ندارد .