آورد كه مىبايد تا آن جواب ( 1 ) شرط باشد ، و « من » در اين وجه موصوله است نه جزاى . بعضى ديگر گفتند : « الَّا » به معنى « واو » عطف است ، و المعنى و من ظلم ثمّ بدّل حسنا بعد سوء فانّي . و « من » در اين وجه جزاى باشد ، و مثله قول الشّاعر : و كلّ اخ مفارقه أخوه لعمر أبيك الَّا الفرقدان اى و الفرقدان ، و اين هر دو وجه متعسّف است . و وجه نيكو در آيت آن است كه : « الَّا » استثناى منقطع است به معنى لكن ، و المعنى [ لكن ] ( 2 ) من ظلم ثمّ بدّل حسنا بعد سوء فانّى . و « من » در اين وجه جزاى باشد ، و اين وجهى است نيكو و كلام [ با ] ( 3 ) او بر ظاهر مانده است ، و گفت : و لكن هر آن كس كه او ظلم كند ، آنگه بدل كند بدى را به نيكى و گناه را به توبه ، من او را بيامرزم كه من آمرزنده‌ام و بخشاينده‌ام ( 4 ) . * ( وَأَدْخِلْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ ، ) * و نيز گفت موسى را كه : دست در گريبانت كن تا بيرون آيد سپيد ( 5 ) . * ( مِنْ غَيْرِ سُوءٍ ، ) * بى بدى و آفتى و برصى . مراد به اين « سوء » ، برص است به اتّفاق مفسّران ، و اين معجزه‌اى ديگر بود موسى را - عليه السّلام - كه دست در گريبان كردى آنگه از گريبان بر آوردى چندانى نور از آن بتافتى كه آفتاب را غلبه كردى . * ( فِي تِسْعِ آياتٍ ، ) * در نه آيت ، و معجزه‌اى كه موسى را به آن فرستادند به فرعون ، منها : العصا و اليد البيضاء . و « الى » تعلَّق دارد به محذوفى ، و التّقدير : في تسع آيات انت مرسل بهنّ الى فرعون و قومه ، و مثله قول الشّاعر : رأتني حبليها ( 6 ) فصدّت مخافة و فى الحبل ( 7 ) روعاء الفؤاد فروق اى رأتني مقبلا بحبليها . و امّا آن نه آيت : عصا بود ، و دست بيضاء ، و ملخ ، و كراهه ( 8 ) ، و بزغ ، و خون ، و انفلاق دريا ، [ و كوه ] ( 9 ) ، و طوفان ، و تفصيل اين در سورة الاعراف و بنى اسرايل رفته

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : حجاب . ( 9 - 3 - 2 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : بخشاينده . ( 5 ) . آج ، لب ، آل : سفيد . ( 6 ) . آط ، آب : بحيلتها ، لسان العرب ( 10 / 305 ) : مجلَّيها . ( 7 ) . آط ، آب ، آز ، آل ، مش : فى الخيل . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : قمّل .