الشيخ أبو الفتوح الرازي

242

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

ابو حياة الشّامىّ خواند : « و هم من بعد غلبهم » ، به سكون « لام » و هما لغتان ، كالطَّعن و الطَّعن . عبد اللَّه عمر و ابو سعيد الخدرىّ و حسن بصرى و عيسى بن عمر خواندند : « غلبت الرّوم في ادنى الارض و هم من بعد غلبهم سيغلبون » بر عكس قراءت عامّهء قرّاء ( 1 ) ، چنان كه اوّل روميان غالب باشند و به آخر مغلوب . و گفتند : آيت آنگه آمد كه خداى تعالى خبر داد از غلبهء روم پارس را . و سعيد جبير و طلحهء مصرّف ( 2 ) خواندند : في ادنى ( 3 ) الارض » على الجمع . ابو الدّرداء گفت : گروهى آيند از پس ما كه خوانند : « الم غلبت الرّوم » و انّما هى غلبت ، يعنى بضمّ الغين على اضافة الفعل الى المفعول . ابو عمرو الشّيبانىّ گفت كه ، رسول - عليه السّلام - گفت : پارس و روم را يك و دو نطحه ( 4 ) باشد ، يعنى دو نطحه زنند ( 5 ) ، يك دو بار جوله باشد ايشان را آنگه دگر دولت نبود ايشان را . و روم ذات القرون باشند ، هرگاه كه قرنى برود ( 6 ) قرنى بيايند - الى آخر الأبد . قوله : * ( بِنَصْرِ اللَّه ) * ، « با » تعلَّق دارد به « يفرح » . آنگه گفت : * ( يَنْصُرُ مَنْ يَشاءُ ) * ، خداى نصرت كند آن را كه خواهد به حسب مصلحت . * ( وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ ) * ، و او عزيز است و غالب و با قهر و غلبه و عزّت ، و رحيم است و بخشاينده . * ( وَعْدَ اللَّه ) * ، نصب او بر مصدر است ، تقدير او آن [ كه ] ( 7 ) وعد اللَّه وعدا ، آنگه فعل بيفگند و مصدر اضافت كرد با فاعل ، يعنى اين نصرت و وعدهء خداى است ، و خداى تعالى خلف وعده نكند كه كذب باشد ، و او منزّه است از قبيح ( 8 ) . * ( وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ ) * ، و لكن بيشترين مردمان ندانند . * ( يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا ) * ، بيشتر مردمان ظاهرى مىدانند از زندگانى

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : ندارد . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : طلحة بن مصرّف . ( 3 ) . كذا : در اساس و همهء نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 9 / 41 ) : ادانى . ( 4 ) . اساس نطيحه خوانده مىشود ، به قياس با ضبط كليّهء نسخه بدلها تصحيح شد كه ظاهرا بر متن راجح مىنمايد . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آل : يعنى يك دو سر زنند ، چاپ شعرانى ( 9 / 42 ) : يك دو سرو زنند ، كا : يك دو سرو زدن . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : بروند . ( 7 ) . اساس : ندارد ، از آط افزوده شد . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : بجز كا : قبح .