يا عِبادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا ، [ كوفيان ] ( 1 ) خواندند جز عاصم : به حذف « يا » اكتفاء بالكسرة عنها ، و باقى قرّاء به فتح ( 2 ) « يا عبادى » . إِنَّ أَرْضِي ، ابن عامر خواند : به فتح « ياء » ، و باقى قرّاء ساكن خواندند . حق تعالى گفت : يا ( 3 ) بندگان من كه ايمان آورده‌اى ! زمين ( 4 ) فراخ است ، مرا پرستى يعنى اختيار معصيت ( 5 ) مكنى در طاعت هيچ مخلوقى . سعيد جبير گفت : معنى آن است كه چون در زمينى معصيت كنند و شما باز نتوانى داشتن ، از آن جا به روى . عطا گفت : چون شما را معصيت فرمايند از آن جا بگريزى كه زمين من فراخ است . مجاهد گفت : زمين من فراخ است ، هجرت كنى بيانش : أَرْضُ اللَّه واسِعَةً فَتُهاجِرُوا فِيها ( 6 ) . مقاتل و كلبى گفتند : در مستضعفان اهل مكّه آمد كه ايشان به مكّه اظهار ايمان نتوانستند كردن ، ايشان را گفت : هجرت كنى كه زمين مدينه فراخ است و آمن ( 7 ) . مطرّف عبد اللَّه شخّيرى ( 8 ) گفت : يعنى روزى من فراخ است بر ( 9 ) بندگان من در زمين ، هر كجا باشى به شما رسد . حسن بصرى گفت ( 10 ) و روايت كرد از ( 11 ) رسول - عليه السّلام - گفت : هر كه او دين خود بگريزاند از زمينى به زمينى ، و اگر همه يك بدست باشد ، بهشت واجب شود او را ، و در بهشت رفيق من باشد و رفيق ابراهيم . فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ ، مرا پرستى جز مرا مپرستى . * ( كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ) * ، آنگه گفت : هر نفسى مرگ بچشد ، و كس از اين دام نجهد در هر زمين ( 12 ) كه باشد ، و پس آنگه مرجع و مآلش با من باشد ، پس چه باشد به ( 13 )

--> ( 1 ) . اساس : ندارد ، از آط افزوده شد . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا و مش يا . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : اى . ( 12 - 4 ) . كا : زمينى . ( 5 ) . همهء نسخهء بدلها من . ( 6 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 97 . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آل : ايمن . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آل : مطرّف عبد اللَّه شخّير . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آل : بهر . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها : « گفت و » را ندارد . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز آل : كه . ( 13 ) . آز ، مش : بر .