آنگه گفت : * ( وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَأَثْقالًا مَعَ أَثْقالِهِمْ ) * ، گفت : بردارند بارهاى گران ايشان و بارهاى دگر با بار خود ، و مراد وزر و بال است ، يعنى گناه خود بر گيرند و گناه ديگران هم برگيرند . اگر گويند : اين مناقض آيت اوّل باشد ، و مناقض آن كه گفت : وَلا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى ( 1 ) . . . ، جواب آن است كه گوييم : مراد نه [ آن است كه ايشان گناه ديگرى برگيرند ، يا ايشان را به گناه ديگران بگيرند ، مراد ] ( 2 ) آن است كه ايشان گناه خود بر گيرند ، يعنى عقوبت گناه ايشان بر ايشان باشد ، و مثل عقوبت آنان كه ايشان را اضلال و اغواء كرده باشند ، چه آن ضلال ( 3 ) و غوايت به دعوت و اغراى ( 4 ) اينان بوده باشد ، و بر توسّع مثل آن را آن خواند ، چه به حسب آن و به مقدار آن باشد ، و بر حقيقت ايشان به جرم و گناه خود مأخوذ باشند از اضلال و اغواء ، جز كه به اندازهء عقوبت مضلَّان ( 5 ) باشد ، لقوله - عليه السّلام : من سنّ سنّة حسنة فله اجرها و آجر من عمل بها الى يوم القيامة من غير ان ينقص من اجره ( 6 ) شىء ( 7 ) ، و من سنّ سنّة سيّئة فله وزرها و وزر من عمل بها الى يوم القيامة من غير ان ينقص [ 119 - ر ] من وزره شىء ، و مثله قوله تعالى : لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَمِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ ) * ( 8 ) . عوف روايت كرد از حسن بصرى ، از رسول - صلَّى اللَّه عليه و على آله - كه او گفت : أيّما داع دعا الى الهدى ( 9 ) فاتّبع عليه و عمل به فله مثل اجور الَّذين اتّبعوه لا ينقص ذلك من اجورهم شيئا ( 10 ) و ايّما داع دعا الى ضلالة فاتّبع عليها ( 11 ) و عمل بها فعليه مثل اوزار الَّذين اتّبعوه لا ينقص ذلك من اوزارهم شيئا ، ثمّ قرأ الحسن : * ( وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَأَثْقالًا مَعَ أَثْقالِهِمْ ) * ، گفت : هر داعيى ( 12 ) كه دعوت كند بارهى

--> ( 1 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 164 . ( 2 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آط و با توجّه به ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 3 ) . كا : اضلال ، ديگر نسخه بدلها : ضلالت . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : اغواى . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : مضلّ آن . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : وزره . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : از اين جا تا پايان حديث را ندارد . ( 8 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 25 . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا : هدى . ( 10 ) . آب ، آز : شى . ( 11 ) . آز ، مش فعليه . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز كا : داعى .