او ( 1 ) و ايشان به كجا ( 2 ) رسد . * ( وَأَصْبَحَ فُؤادُ أُمِّ مُوسى فارِغاً ) * ، گفت : در روز آمد دل مادر موسى ، فارغا ، پرداخته . بيشتر مفسّران گفتند : از حزن و اندوه و خوف ( 3 ) موسى - عليه السّلام - براى آن وحى كه در دل او افگنده بودند . بعضى دگر گفتند : دل او در روز آمد فارغ ( 4 ) از همه چيزى الَّا از ذكر موسى - عليه السّلام . گفتند : چون مادر موسى را به دريا افگند ، شيطان بيامد و گفت : چيست اين كه تو كردى ؟ اگر فرعون او را بكشتى تو را بر آن مزدى بودى ، امّا چون تو بكشتى او را ، هم آن مزد بر خود تباه كردى ، و هم فرزند را هلاك كردى ، هم مستحقّ عقوبت شدى . دلش تنگ شد و اندوهناك شد ، خداى تعالى لطف كرد با او تا او متسلَّى شد و دلش از آن وسواس فارغ گشت ، پس قولى دگر آن است كه : * ( أَصْبَحَ فُؤادُ أُمِّ مُوسى فارِغاً ) * من وسوسة الشّيطان . بعضى دگر گفتند : چون خبر به او رسيد كه موسى به دست فرعون افتاد ، چندانى رنج ( 5 ) به دل او رسيد كه آن وحى فراموش كرد كه خداى تعالى در دل او افگنده بود ، خداى ( 6 ) گفت : * ( أَصْبَحَ فُؤادُ أُمِّ مُوسى فارِغاً ) * [ اى بالنّسيان من الوحى الَّذي اوحى اليها . كسائى گفت : فارغا ، اى ناسيا . ابو عبيده گفت : فارغا ] ( 7 ) من الحزن ، خالى شد دلش از حزن ، از آن كه مىترسيد كه او غرق شده باشد ، و گفتند : اشتقاق اين لفظ از قول عرب است كه گويند : ذهب دم فلان فرغا ، اى باطلا ، چون در كشتن قود و ديت ( 8 ) نباشد ، قال الشّاعر - شعر : فإن تك اذواد تصبن ( 9 ) و نسوة فلن تذهبوا فرغا بقتل خباب ( 10 )

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : مآل كار ايشان . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها خواهد . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها بر . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها و پرداخته . ( 5 ) . آط ، آب ، آز ، مش ، كا و غم ، آج ، لب ، آل رنج و الم و غم . ( 6 ) . مش ، كا : كه خداى تعالى . ( 7 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : چون در اوديت و قود . ( 9 ) . آط ، آج ، لب ، آل : أصبن ، آب ، آز ، مش : اذوادى صبن ، لسان العرب ( 8 / 446 ) : أخذن . ( 10 ) . چاپ شعرانى ( 8 / 441 ) ، لسان العرب ( 8 / 446 ) : حبال .