الشيخ أبو الفتوح الرازي
84
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
كقولهم : الهلال و الاسد ، يعنى ابصر الهلال و احذر الاسد . و اين جايگاه همين خواست ، يعنى ابصروا صنع اللَّه ( و اعلموا ) صنع اللَّه ، ببينى و بدانى صنع خداى تعالى . * ( الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ ) * ، آن خدايى كه همه چيزى ( 1 ) كه آفريد نكو آفريد . قتاده گفت : اتقن ، اى احسن . و ديگران گفتند ( 2 ) : اى احكم ، محكم آفريد چنان كه در او خللى و عيبى نباشد ، نظيره قوله : . . . ما تَرى فِي خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ ( 3 ) . * ( إِنَّه خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ ) * ( 4 ) * ( ) * ، او داناست به آنچه شما مىكنى . كوفيان « تفعلون » خواندند ( 5 ) به « تا » ى خطاب ، و ديگران به « يا » خواندند خبرا عن الغائب . قوله : * ( مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَه خَيْرٌ مِنْها ) * ، هر كه او نيكويى كند ، او را به از آن بدهند . حسن بصرى گفت : مراد به حسنه گفت : « لا إله الا الله » است . قتاده گفت : مراد اخلاص است . علىّ بن الحسين زين العابدين - عليهما السّلام - گفت : مردى به غزا رفت به زمين روم ، و او را عادت بودى چون خالى بودى به آواز بلند « لا إله الَّا اللَّه وحده لا شريك له » گفتى . يك روز در مرغزارى مىرفت به زمين روم ، اين كلمات بگفت . سوارى برون ( 6 ) آمد از آن مرغزار و گفت : چه گفتى ؟ گفت : آنچه شنيدى . گفت : و اللَّه كه اين كلمه ( 7 ) است كه خداى تعالى گفت : * ( مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَه خَيْرٌ مِنْها وَهُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ ) * . ابو داود السبيعيّ روايت كرد از ابو عبد اللَّه الجدلىّ كه امير المؤمنين على ( 8 ) گفت : يا با ( 9 ) عبد اللَّه ! تو را خبر دهم به حسنتى كه هر كه آن حسنه كند به بهشت شود و او را به از آن بدهند ، و به سيّئتى كه هر كه آن كند به دوزخ شود و هيچ عمل با
--> ( 1 ) . آب ، آز ، مش : چيز . ( 2 ) . آب ، آز : گفتهاند . ( 3 ) . سورهء ملك ( 67 ) آيهء 3 . ( 4 ) . آط : يفعلون ، با توجّه به ضبط قرآن مجيد ، تصحيح شد . ( 5 ) . آب ، آز : خواندهاند . ( 6 ) . آب ، لب ، آز ، مش ، كا : بيرون . ( 7 ) . آب ، مش ، كا : كلمهاى . ( 8 ) . آج ، آز ، آل ، مش ، كا عليه السّلام ( 9 ) . آل : ابا .