اين خاص عيسى را بود - عليه السّلام . و گفتند : شش ماه بود ، و گفتند : سه ساعت بود ، و گفته‌اند : يك ساعت بود ، و اين قول عبد اللَّه عبّاس است ( 1 ) ، براى آن كه خداى تعالى ميان حمل و وضع او فصلى نكرد . مقاتل بن سليمان گفت : سه ساعت بود حمل به يك ساعت بود و تصوير به يك ساعت ، و وضع به يك ساعت . و وقت وضعش پيش ( 2 ) زوال بود همان روز ، و مريم را در آن حال ده سال بود و دوبار عذر زنان ديده بود . و در قراءت عبد اللَّه مسعود ، آواها ( 3 ) المخاض ، اى ردّها اليه . * ( إِلى جِذْعِ النَّخْلَةِ ) * ، به آن درخت خرما - و آن جا درختى بود خشك گشته و سالخورده - و فصل زمستان بود و سرماى سخت . مريم - عليها السّلام - پيش آن درخت آمد و پشت به آن درخت باز داد ، درخت سبز شد و برگ بر آورد و خوشه‌هاى ( 4 ) رطب در آويخت از او ، و اين دو معجز بود ، يكى : درخت خشك شده تازه شدن ، و دگر : در وقتى كه نه أوان رطب بود ، رطب بر درخت پيدا شدن . هلال بن حيّان گفت عن ابي عبد اللَّه كه : آن جا درخت خرما نبود ، خداى تعالى از جاى ديگر درختى آن جا آورد ( 5 ) ، تازه كرد و گفت : آن جايگاه را كه عيسى را زادند آن را « بيت لحم ( 6 ) » گويند . مريم - عليها السّلام - چون بار بنهاد فرو ماند و انديشه كرد كه ( 7 ) با قوم چه خواهم گفتن ، و چه عذر آرم ، و اين حديث از من كه قبول كند ! از سر دلتنگى گفت : كاشكى من پيش از اين بمرده بودمى و فراموش مردمان شده ! حمزه خواند و اعمش و يحيى بن وثّاب : * ( نَسْياً ) * ، به فتح « نون » و باقى قرّاء به كسر ، و هما لغتان : كحَجر و حِجر ، و وَتر و وِتر ، و نسى مقيستر است براى آن كه فعل

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها گفت . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها از . ( 3 ) . اساس : افاجائها ، به قياس با نسخهء آب ، تصحيح شد . ( 4 ) . اساس : خوشهاى / خوشه‌هاى . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها و ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : بيت اللَّحم . ( 7 ) . آب ، آط ، آز ، مش : اين انديشه كرد ، آج ، لب : در اين انديشه كه .