و لبئس ( 1 ) الفتى ان كنت اسود عاقرا جبانا فما عذري لدى كلّ محضر عاقر ، در بيت صفت مردى است . اكنون دعا و مسأله ( 2 ) اين است كه : * ( فَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ وَلِيًّا ) * ، مرا از نزد تو ( 3 ) وليّى ده ، ايشان كه موالىاند امروز كه فرزند نيست اوليتراند به ميراث من ، مرا فرزندى ده كه ولى باشد ، يعنى اولى بميراثى منهم ، كه به ميراث من از ايشان اوليتر باشد . و گفتند : مراد آن است كه مرا فرزندى ده كه وليّى باشد از اولياى تو ، مرا فرزند باشد ] ( 4 ) و تو را ولى . * ( يَرِثُنِي ) * ، ابو عمرو و كسائى خواندند به جزم : يرثني ، على جواب الدّعاء الَّذي صورته الامر ( 5 ) ، و باقى قرّاء خواندند به رفع : * ( يَرِثُنِي ) * ، على صفة الولَّى ، اى وليّا وارثا لي . گفتند : اين براى آن است كه ، اسم نكره است و اگر معرفه بودى جزم وجه ( 6 ) بودى ، و درست آن است كه تعلَّق به آن ( 7 ) دارد ، بيش از آن نيست كه چون اسم نكره باشد و فعل به دنبال او آيد در جاى صفت او افتد كه افعال نكرات باشند و صفت ( 8 ) وفق موصوف بايد في التعريف و التّنكير ( 9 ) . اگر اسم معرفه باشد و صفت او نكره نشايد اگر جواب نكند ( 10 ) در جاى حال افتد ، نحو قوله : فَذَرُوها تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّه ( 11 ) . * ( وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ ) * ، و ميراث آل يعقوب بر گيرد ، يعنى يعقوب بن ماثان و آل يعقوب اخوال زكريّا بودند ، و زكريّا از فرزندان هارون بن عمران ( 12 ) ، برادر موسى عمران . مقاتل گفت : يعقوب بن ماثان برادر عمران بود پدر مريم كه مادر عيسى بود . * ( وَاجْعَلْه رَبِّ رَضِيًّا ) * ، و بار خدايا اين كودك را مرضىّ و پسنديده كن ، يعنى توفيق ده او را و لطف كن با او تا مرضىّ و پسنديده باشد ، و در آيت دليل است بر آن كه از پيغامبران ميراث گيرند كه زكريّا گفت : * ( يَرِثُنِي وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ ) * ، و حقيقت

--> ( 1 ) . آط و ديگر نسخه‌ها : ليس ، به قياس با منابع شعر و تفسير و لغت ، تصحيح شد . ( 2 ) . آز : مسئل . ( 3 ) . مش : نزديك خود . ( 4 ) . اساس : تا بدين جا افتادگى دارد ، از آط ، آورده شد . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : هو صورة الامر . ( 6 ) . آج ، لب : اوجه . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : نه به اين . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها بر . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها و . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها : اگر به جواب كنند . ( 11 ) . سوره اعراف ( 7 ) آيهء 73 . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها بود .