بودند ، على ما جاء فى الاخبار ، و معنى مبالغت باشد . آنگه آنان كه در سابق علم آن بود كه ايشان حج خواهند كردن ( 1 ) ، جواب دادند و گفتند : لبّيك الَّلهمّ لبّيك . * ( يَأْتُوكَ رِجالًا ) * ، تا به ( 2 ) تو آيند پياده ، جمع راجل ، كقايم و قيام و صايم و صيام . جزم « يأتوك » بر جواب امر است ، و نصب « رجالا » بر حال است از فاعل . * ( وَعَلى كُلِّ ضامِرٍ ) * ، و بر هر شترى لاغر . * ( يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ ) * ، مىآيند از هر راهى دور . و « يأتين » براى آن گفت كه رد كرد با معنى « كلّ » ، يعنى جملهء شتران ، قال الرّاجز : يقطعن بعد النّازح العميق ابو القاسم بشر بن محمّد بن ياسر گفت : در طواف مردى كهل را ديدم روى زرد شده و اثر رنج سفر بر او پيدا ، عصايى به دست گرفته طواف مىكرد ، بر آن عصا اعتماد كرده از ضعف . بر او رفتم و او را مىپرسيدم ، مرا گفت : تو از كجايى ؟ گفتم : از خراسان ، گفت : خراسان كجا باشد ، كه نشنيده بود ؟ گفتم : از بلاد مشرق است ، گفت : از آن جا تا اين جا به چند گاه ( 3 ) آيى ؟ گفتم : دو ماهه يا سه ماهه راه است ، گفت : پس دانم هر سال ( 4 ) تو به ( 5 ) زيارت اين خانه آيى كه شما همسايهء اين خانه‌اى . من گفتم : از خانهء تو تا اين جا چند باشد ؟ گفت : پنج ساله راه است كه من از خانه بيامدم ، هيچ اثر بياض در سر و محاسن من نبود ، اكنون در راه پير گشتم ( 6 ) . گفتم : هذا و اللَّه الجهد البيّن و الطَّاعة الجميلة و المحبّة الصّادقة . [ 48 - ر ] گفتم ( 7 ) : و اللَّه اينت ( 8 ) رنج عظيم و طاعت نكو و محبّت صادق ! در روى من بخنديد و اين بيتها بخواند : زر من هويت و ان شطَّت بك الدّار و حال من دونه حجب و استار لا يمنعنّك بعد من زيارته انّ المحبّ لمن يهواه زوّار * ( لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ ) * ، تا حاضر آيند به منافع خود . سعيد جبير گفت : مراد تجارت است ، و اين روايت ابو رزين است از عبد اللَّه عبّاس . مجاهد گفت : منافع دين و دنيا خواست و هر چه معصيت نبود . محمّد بن علىّ الباقر گفت : و سعيد مسيّب و عطيّهء

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : كرد . ( 2 ) . آب ، آز ، مش : با . ( 3 ) . آز : گام . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : سالى . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : سال اين جا به . ( 6 ) . آط ، آج ، لب ، آز ، مش : پير شدم . ( 7 ) . چاپ شعرانى : گفت . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها بجز آط و آب : اين است .