* ( وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ ) * ، آنگه گفت : هر كس كه او عمل صالح و كار نيكو كند ، * ( وَهُوَ مُؤْمِنٌ ) * ، « واو » حال راست ، و او مؤمن باشد . * ( فَلا يَخافُ ظُلْماً وَلا هَضْماً ) * ، او نترسد از ظلمى و نقصانى كه حقّ ( 1 ) او را كنند . عبد اللَّه عبّاس گفت : معنى آن است كه ، نترسد كه از حسنات او چيزى نقصان كنند و يا در سيّئاتش بيفزايند . ابو العاليه گفت : گناه ديگرى بر او ننهند . ضحّاك گفت : به گناه ديگرى او را نگيرند و عمل او باطل نكنند . و اصل « هضم » ، كسر و حطَّ باشد ، يقال : هضمت حقّه ، اى حططت عنه ، و منه هضم الطَّعام و امرأة هضيم الكشح ، اى ضامر البطن . * ( وَكَذلِكَ أَنْزَلْناه ) * ، و همچنين فرو فرستاديم قرآنى عربى به زبانى ( 2 ) عرب و لغت ايشان . * ( وَصَرَّفْنا فِيه مِنَ الْوَعِيدِ ) * ، و بگردانيديم در او انواع وعيد ، و بيان كرديم تا باشد كه اين كافران بترسند از عقاب من و احتراز كنند از معاصى . * ( أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْراً ) * ، يا اين وعيد ايشان را احداث ذكرى كند و به نوى ياد كردى پديد آرد ايشان را و پندى و عبرتى . قتاده گفت : جدّا ( 3 ) و ورعا . * ( فَتَعالَى اللَّه الْمَلِكُ الْحَقُّ ) * ، متعالى است خداى تعالى كه او پادشاه حقّ است ، و ملك و پادشاهى او حق و صواب است ، و هر چه جز آن است باطل است يا باطل شود . * ( وَلا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ ) * ، بعضى مفسّران گفتند : سبب نزول آيت آن بود كه ، رسول - عليه السّلام - را چون جبريل - عليه السّلام - قرآن بر او خواندى ، او مىخواندى . از ( 4 ) حرص او بر آن ، خداى تعالى اين آيت فرستاد . و بعضى دگر گفتند : مراد آن است كه ، اين قرآن بر اصحاب خود مگير و ايشان را مياموز تا نيك بندانى و تمام بنشنوى ( 5 ) . و بيان كرديم كه واجب نكند كه آن را كه او از كارى نهى كنند ، او آن كار كرده باشد يا آن كار مىكند ، و مانند اين بسيار است ، منها قوله : يا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّه وَلا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَالْمُنافِقِينَ ( 6 ) . . . ، و قوله : . . . وَلا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِماً أَوْ كَفُوراً ( 7 ) . و منها

--> ( 1 ) . آب : به حق ، آز : محق . ( 2 ) . آط : زبانى / زبان . ( 3 ) . آج ، لب : حدّا . ( 4 ) . آب ، آج ، لب ، آز ، مش : بر او خواندى از . ( 5 ) . آب ، آز : بشنوى ، مش : نشنوى . ( 6 ) . سورهء احزاب ( 33 ) آيهء 1 . ( 7 ) . سورهء دهر ( 76 ) آيهء 24 .