مسلمانى است ، من نروم تا حقّ خود نستانم . عاص گفت : نه شما مىگويى كه در بهشت زر و سيم باشد ؟ گفت : بلى ! گفت : پس رها كن تا آن جا بدهم - بر طريق استهزاء ، اگر اين شما كه مىگويى حقّ است ، نصيب من آن جا بيش باشد از نصيب تو ، خداى تعالى اين آيت فرستاد [ 18 - پ ] و گفت : ديدى اين مرد را كه به آيات ما كافر شد ؟ و گفت : مرا مال و فرزندان خواهند دادن در بهشت . * ( أَطَّلَعَ الْغَيْبَ ) * ، همزهء مفتوحه همزه استفهام است ، و همزهء افتعال بيفگندند تا دو همزه مجتمع نباشد ، و التّقدير : ا اطَّلع ، بر غيب مطَّلع شده است ؟ عبد اللَّه عبّاس گفت ( 1 ) : بر لوح محفوظ . مجاهد گفت : علم غيب بدانسته است تا ( 2 ) مىداند كه او به بهشت خواهد بودن يا به دوزخ . * ( أَمِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً ) * ، يا بنزديك خداى عهدى گرفته است . مجاهد گفت : اين عهد ، گفتن لا إله الَّا اللَّه است ، يعنى او اين كلمه بگفته است و ايمان آورده ، يعنى بهشت آنان را باشد كه اين كلمه گويند . قتاده گفت : عملى صالح از پيش فرستاده است . كلبى گفت : عهدى دارد از خداى كه او را به بهشت برد . * ( كَلَّا ) * ، اين كلمهء ردع و زجر است ، رد كرد خداى تعالى بر او ( 3 ) بر اين كلمه ، يعنى پرگست » كه چنين باشد ! آنگه گفت : * ( سَنَكْتُبُ ما يَقُولُ ) * ، ما بنويسيم آنچه او مىگويد . * ( وَنَمُدُّ لَه مِنَ الْعَذابِ مَدًّا ) * ، او را از عذاب مدد دهيم و بيفزاييم ( 5 ) . * ( كَلَّا ) * ، در جاى قسم نهاده است ، و معناه حقا ، كه بنويسيم آنچه او مىگويد . * ( وَنَرِثُه ما يَقُولُ ) * ، و آنچه او مىگويد مرا خواهد بودن از مال و فرزندان ، ما [ از ] ( 6 ) او به ميراث برداريم ، يعنى او بميرد و مال و فرزندان رها كند . * ( وَيَأْتِينا فَرْداً ) * ، و تنها با پيش ما آيد . * ( وَاتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّه آلِهَةً ) * ، و ايشان بدون خداى ، خدايان گرفته‌اند تا عزيز باشند ، و ايشان را عزّت باشد به آن كه گمان بردند كه اگر به يك خداى عزّت باشد ، به بسيار خدايان عزّت بيشتر باشد .

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها يعنى . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : يا . ( 3 ) . آب ، آط ، آج ، لب : بر ايشان ، آز : براى ايشان . ( 4 ) . اساس : تركست ، به قياس با نسخهء آط ، تصحيح شد . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها و گفته‌اند . ( 6 ) . اساس : ندارد ، از آط افزوده شد .