الشيخ أبو الفتوح الرازي
93
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
علو بر خداى تعالى ثنا گفتندى . * ( وَاذْكُرْ فِي الْكِتابِ مُوسى ) * ، و نيز ياد كن و قصّه بازگوى اى محمّد در اين كتاب قرآن موسى را . * ( إِنَّه كانَ مُخْلَصاً ) * ، كه او مردى بود با اخلاص در عبادت ، از ريا دور . كوفيان خوانند ( 1 ) مگر أبو بكر : * ( مُخْلَصاً ) * ، به فتح « لام يعنى مختارا للنّبوّة ، برگزيدهاى براى پيغامبرى . و روا بود ( 2 ) معنى مخلص معصوم باشد ، يعنى خالص كرد او را از معاصى به الطاف . * ( وَكانَ رَسُولًا نَبِيًّا ) * ، و او پيغامبرى بود فرستاده به خلقان از قبل خداى تعالى ، بلند قدر و بزرگ مرتبه بود . * ( وَنادَيْناه ) * ، ما او را ندا كرديم از جانب راست كوه طور ، و آن كوهى است ميان مصر و مدين ، و ندا آن بود كه ( 3 ) : إِنِّي أَنَا اللَّه رَبُّ الْعالَمِينَ ( 4 ) . آنگه با او سخن گفت و اين در شب آدينه بود . * ( وَقَرَّبْناه نَجِيًّا ) * ، ما او را به حضرت خود نزديك ( 5 ) گردانيديم تا كلام ما بشنود . عبد اللَّه عبّاس گفت : او را به حجاب أعلى نزديك گردانيد تا صرير ( 6 ) كه بر لوح محفوظ مىرفت و مىنوشتند بشنيد . و گفتند معنى آن است كه : محلّ او از ما محلّ بنده بود كه خداوند در منزل ( 7 ) كرامت به خود نزديك بكند . و نجىّ ، فعيل است به معنى فاعل ( 8 ) كالاكيل و الجليس و النّديم ، يعنى مناجى ما بود و با ما راز گفت و ما با او ، و نصب او بر حال است از مفعول . * ( وَوَهَبْنا لَه مِنْ رَحْمَتِنا ) * ، و ما بداديم او را از رحمت و فضل خود برادرش هارون و نيز پيغامبر بود ، و نصب او هم برحال است چون او از ما درخواست فى قوله : وَاجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي ( 9 ) . . . ، و وزير مرا از اهل من كن ، هارون را كه برادر من است . * ( وَاذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ ) * ، و نيز ياد كن در كتاب قرآن اسماعيل را . * ( إِنَّه كانَ صادِقَ الْوَعْدِ ) * ، كه او راست وعده بود چون وعده دادى انجاز كردى و خلاف
--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : خواندند . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها كه . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها گفت . ( 4 ) . سورهء قصص ( 28 ) آيهء 30 . ( 5 ) . اساس : بزرگ ، به قياس با نسخه آط ، و اتّفاق نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها قلم . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : منزلت . ( 8 ) . آط : مفاعل ، آج ، لب : مفاعله . ( 9 ) . سورهء طه ( 20 ) آيهء 29 .