الشيخ أبو الفتوح الرازي
52
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
* ( أَلا ساءَ ما يَحْكُمُونَ ) * ، الا و بد حكم ( 1 ) است آنچه ايشان مىكنند . و آن آن بود كه در جاهليّت كسى را دختر ( 2 ) آمدى او را زنده در گور كردندى ( 3 ) از دو وجه : يكى از ترس ( 4 ) درويشى چنان كه خداى تعالى گفت : وَلا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ ( 5 ) . . . ، و ديگر آن كه تا ناسزائى به خواستن او فراز نيايد ، چنان كه شاعر ( 6 ) گفت در تشكّى ( 7 ) از مثل اين حال : تبغّى ابن كوز و السّفاهة كاسمها ليستاد منها ( 8 ) إن شتونا لياليا فما اكثر ( 9 ) الأشياء عندي حزازة بأن أبت مرزيّا ( 10 ) عليك و رازيا ( 11 ) فلا تطلبنها ( 12 ) يابن كوز فإنّه غذا النّاس مذ قام النّبيّ الجواريا و إنّ الَّتي ( 13 ) حدّثتموا في أنوفنا ( 14 ) و اعناقنا من الإباء كماهيا چون اسلام آمد خداى تعالى در اين معنى آيات فرستاد و نهى كرد از اين . و رسول - عليه السّلام - بر اين تهديد كرد و عمّى بود فرزدق را نام او صعصعه . او چون خبر يافت ( 15 ) كه كسى را دختر آمده است او را چند شتر به هديه فرستادى تا او در وجه تجهيز او كردى و او را زنده دفن نكردى ( 16 ) . فرزدق اين در جملهء مفاخر خود باز گفت ، في قوله : و عمّى الَّذي منع الوايدات فأحيا الوئيد و لم يوئد ( 17 ) * ( أَلا ساءَ ما يَحْكُمُونَ ) * ، نظيره قوله : أَ لَكُمُ الذَّكَرُ وَلَه الأُنْثى ، تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزى ، ( 18 ) .
--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : حكمى . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : دختران . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : كردى . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : يكى ترس . ( 5 ) . سورهء بنى اسرائيل 17 آيهء 31 . ( 6 ) . قم : شاعرشان ، ديگر نسخه بدلها : شاعر ايشان . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم و آج : تشنگى . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : منّا . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها : اكبر . ( 10 ) . آط ، آب ، آز : مزريّا . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : زاريا . ( 12 ) . آط : تطلينها . ( 13 ) . قم : الَّذى . ( 14 ) . آج ، لب : انوقنا . ( 15 ) . همهء نسخه بدلها : يافتى . ( 16 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم و آط : كردى . ( 17 ) . اساس : تؤيد ، به قياس نسخه آج تصحيح شد . ( 18 ) . سورهء نجم 53 آيات 21 و 22 .