نقيض بر نقيض حمل كنند چنان كه نظير را بر نظير حمل كنند ، يقول ( 1 ) : خرّ فلان لوجهه ، اى على وجهه . قال اللَّه تعالى : يَخِرُّونَ لِلأَذْقانِ سُجَّداً ( 2 ) . و قال الطَّرمّاح فى وصف ناقة : ( 3 ) كأنّ مخوّاها على ثفناتها معرّس خمس وقعت للحناجر اى على الحناجر ، و هى عظام الصّدر . و عرب لفظ « على » در مثل اين مواضع در شرّ به كار دارند . يقولون : شهد عليه ، و دعا عليه ، و فسد عليه امره ، و خرب عليه منزله . و قيل عليه ، اى كذب في حقّه ، قال الشّاعر ( 4 ) : و لكن قد أتاني أنّ يحيى يقال عليه في بقعاء ( 5 ) شرّ و اين طريقت بيان كرده‌ايم فى ( 6 ) سورة البقرة ، فى قوله : وَاتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّياطِينُ عَلى مُلْكِ سُلَيْمانَ ( 7 ) . . . ، وجه چهارم آن است كه براى تأكيد گفت و زيادت بيان ، چنان كه : وَلكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ ( 8 ) ، و دل جز در سينه نباشد - و اللَّه اعلم بمراده . * ( وَأَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ ) * ، و عذاب از جايى به ايشان ( 9 ) [ 89 - پ ] آمد كه ايشان ندانستند و گمان نبردند و توقّع نكردند . چنان كه در مثل گفته‌اند ( 10 ) : من ما منه يؤتى الحذر ، مرد حذر كننده را از آن جا گيرند كه إيمن باشد و از آن جا كه حذر نكند . * ( ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُخْزِيهِمْ ) * ( 11 ) . آنگه حق تعالى گفت : اين كه در آيت اول رفت در دنياست پس از آن روز قيامت حق تعالى ايشان را به خزى و نكال كند و ايشان را ذليل و مهين كند . * ( وَيَقُولُ ) * ، و گويد ايشان را : * ( أَيْنَ شُرَكائِيَ الَّذِينَ كُنْتُمْ تُشَاقُّونَ فِيهِمْ ) * ، كجااند آن شريكان من يعنى آن شريكانى كه با من بداشتى و در حقّ ايشان خصومت ( 12 ) و مخالفت مىكردى چرا امروز حاضر نه‌اند ( 13 ) تا از شما دفعى بكنند . و « مشاقّه » مخالفت باشد چنان كه تو در شقّى و نيمه‌اى باشى و خصمت

--> ( 1 ) . آب ، آز : تقول . ( 2 ) . سورهء بنى اسرائيل ( 17 ) آيهء 107 . ( 4 - 3 ) . آب ، آز شعر . ( 5 ) . آط : بقعا . ( 6 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : در . ( 7 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 102 . ( 8 ) . سورهء حج ( 22 ) آيهء 46 . ( 9 ) . آز : بر ايشان . ( 10 ) . آز : گفتند . ( 11 ) . اساس : يخزيه ، با توجّه به قرآن مجيد و ديگر نسخه‌ها تصحيح شد . ( 12 ) . آط ، آب ، آز ، آج ، لب : مخاصمت . ( 13 ) . آج ، لب : نه‌ايد .