و از ايشان صادر بوده است بجميع وجوه و حقايق . قوله : * ( وَمِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ) * ، « من » تبعيض راست و نيز بهرى اوزار و اثقال اتباع خود كه ايشان را اضلال مىكنند و با اضلال ( 1 ) مىخوانند اين جا براى آن بهرى گفت و در اوّل جمله كه اين جا ( 2 ) بر داعيان به اضلال بيشتر از و بال دعوت نباشد و بال فعل بر فاعلان باشد بر حمل ( 3 ) متبوعان اوزار أتباع بر سبيل توسّع و مجاز باشد و مراد حمل مثل اوزار ايشان باشد . و مثل اين در معنى قول النّبى - عليه السّلام : من سنّ سنّة حسنة فله أجرها و أجر من عمل بها [ 89 - ر ] إلى يوم القيامة من غير أن ينقص من أجره شىء ، و من سنّ سنّة سيّئة فله وزرها و وزر من عمل بها إلى يوم القيامة من غير أن ينقص من وزره ( 4 ) شىء ، هر كه او سنّتى نيكو نهد مزد آن او را باشد و مزد آن كس كه برا عمل ( 5 ) كند يعنى مثل مزد آن كه بر آن عمل كند تا به روز قيامت بى آن كه از مزد او چيزى بكاهانند ، و هر كه سنّتى بد نهد وزر و و بال آن او را باشد و وزر و و بال آن كس كه بر آن عمل كند ، يعنى مثل وزر آن تا به روز قيامت بى آن كه از وزر و عقاب آن ( 6 ) چيزى بكاهانند . * ( أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ ) * ، الا بد چيزى است آنچه ايشان حمل مىكنند ، يعنى بد مىكنند آن اضلال كه مىكنند اتباع خود را و « ما » نكرهء موصوفه است ، و المعنى و التقدير : بئس شيئا ! أى بئس الشّىء شيئا يحملونه ( 7 ) . * ( قَدْ مَكَرَ ) * ، آنگه حق تعالى گفت : مكر كردند آنان كه پيش ايشان بودند . و اصل « مكر » قتل باشد به حيله يا جهت مضرّت ، و منه : امرأة ممكورة اذا كانت محكمة الخلق . * ( فَأَتَى اللَّه بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ ) * ، حق تعالى به بنيان ايشان آمد يعنى قصد

--> ( 1 ) . جميع نسخه بدلها : باضلال . ( 2 ) . آط ، آز ، آب ، آج ، لب : آن جا . ( 3 ) . قم : و حمل ، آط ، آب ، آج ، آز ، لب : و عمل . ( 4 ) . آط : من اجره ، كه در حاشيه با خطى ديگر تصحيح شده است به من وزره . ( 5 ) . قم : بر عمل ، آط ، آب ، آز ، آج ، لب : بر آن ، برا / بر آن . ( 6 ) . قم : او . ( 7 ) . قم : مخلوقه .