پس از آن كه حجت بر او متوجّه شد ، يكى گفت ( 1 ) : بنگر كه اين مسكينه چگونه مىگريد [ 6 - پ ] همانا مظلومه است ، شريح گفت : برادران يوسف ظالم بودند و با ظلم مىگريستند و اين آيت بخواند . و شاعر در اين معنى گويد ( 2 ) : أغرك من شيخ بكاء ( 3 ) و مملقة أم اللَّحية البيضاء للنّتف مطلقة فانّ بنى يعقوب جاؤا أباهم عشاء و هم يبكون زورا و مخرقة آنگه آن پيرهن ( 4 ) خونالود عرضه كردند و گفتند ( 5 ) : اينك پيرهن ( 6 ) او خون آلود است . و ذلك قوله : * ( وَجاؤُ عَلى قَمِيصِه بِدَمٍ كَذِبٍ ) * ، اى مكذوب فيه ، و آوردند ( 7 ) بر پيرهن ( 8 ) او خونى دروغ ( 9 ) . اگر گويند « دروغ » صفت قول باشد و در خبر شود چون مخبر او بر خلاف خبر باشد ، چگونه در خون استعمال فرمود ؟ جواب گوييم كه : مراد به « كذب » مكذوب فيه است لفظ مصدر است و معنى مفعول ( 10 ) ، كقولهم : رجل رضا ، اى مرضى ، و ماء سكب ، و شراب صبّ ، اى مسكوب و مصبوب ، و به معنى فاعل نيز استعمال كنند چنان كه : ماء غور و رجل صوم و فطر ، و بر عكس اين مفعول گويند و مراد ايشان مصدر ، يقولون : ما له معقول ، أى عقل ، و ماله على هذا الأمر مجلود ، اى جلد ، قال الشاعر : حتّى إذا لم يتركوا لعظامه ( 11 ) لحما و لا لفؤاده معقولا و قال آخر : قد و الَّذي ( 12 ) سمك السّماء بقدره ( 13 ) بلغ العزاء و أدرك المجلود

--> ( 1 ) . آو ، بم ، آب كه . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : گفته . ( 3 ) . بم ، آج : يكاف . ( 4 ) . آو ، آب ، آز : پيراهن ، بم : پراهن . ( 5 ) . آو ، بم : گفتن . ( 6 ) . آو ، بم : پراهن . ( 7 ) . آو ، بم : آوردن . ( 8 ) . آو ، بم : پرهن . ( 9 ) . آب ، آز : خونين به دروغ ، آج ، لب : به خون دروغ . ( 10 ) . اساس به ، كه با توجه به معنى و نسخه بدلها زائد مىنمود . ( 11 ) . يتركوا العظامه ، با توجّه به معنى به قياس قم و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها بجز قم : قدر الَّذى . ( 13 ) . آج ، لب : بقدرته : آو ، بم : بقدرة .