فيك الخصام و انت الخصم و الحكم اشارة اخرى : مردى بنده‌اى خرد به بهاى اندك يا بسيار ، و او را كارى فرمايد يا خوار يا دشخوار ، و او را اجرت نبايد دادن براى آن كه او بها بداد يك بار ، كرم او نگر كه بندهء خود به مال خود بخريد آنگه او را [ 117 - ر ] كارى فرمود كه به مصلحت او باز گردد ، آنگه مىگويد بندهء من مزدت بر من است ، رنجت ضايع نيست ، إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ ( 1 ) ، إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا ( 2 ) . اشارة اخرى : هر ( 3 ) كه بنده‌اى خرد براى كارى ، از دو كار خرد : يا باز فروشد يا آزاد كند . اگر مرد محتاج بود بفروشد ، و اگر كريم باشد با احتياج هم بنه فروشد ( 4 ) ، پس حاجت بر من روا نيست و من اكرم الاكرمين ام ، چه منع است از آن كه تو را آزاد كنم ! اشارة اخرى : مخلوقان بنده براى آن خرند ( 5 ) تا ايشان را نگاه دارد ، بندهء من ! تو را بخريدم تا تو را نگاه دارم . كل يريد رجاله لحيوته يا من يريد حياته لرجاله در ساير احوالت نگاه مىدارد ، در خواب و بيدارى و تنهايى و سفر و حضر ( 6 ) . يا نائما و الخليل يحرسه من كل سوء يدبّ فى الظلم كيف تنام العيون عن ملك ياتيك منه فوائد النّعم قُلْ مَنْ يَكْلَؤُكُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهارِ مِنَ الرَّحْمنِ ( 7 ) . اشارة اخرى : عادت چنان رفتست ( 8 ) كه ، آن كس كه بنده خرد و فرزند ندارد و خويشى و وارثى ، چيزى كه دارد به نام او بكند ( 9 ) . حق تعالى گفت : صورت حال من با تو اين ( 10 ) است تو بندهء منى و مرا خويش و پيوند نيست و زن و فرزند نيست ، هر چه مراست به حكم تو است ، الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( 11 ) .

--> ( 1 ) . اساس : اجر المحسنين با توجه به آج و ضبط قرآن مجيد تصحيح شد : سورهء اعراف ( 7 ) آيه . ( 2 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 30 . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها كس . ( 4 ) . بنه فروشد / بنفروشد . ( 5 ) . آو ، آج ، بم ، لب : بخرند . ( 6 ) . همه نسخه بدلها شعر . ( 7 ) . سورهء انبياء ( 21 ) آيهء 42 . ( 8 ) . رفتست / رفته است . ( 9 ) . آو ، آج ، بم ، لب : نام آن بنده بكند . ( 10 ) . آو ، آج ، بم ، لب : آن . ( 11 ) . سورهء مؤمنون ( 23 ) آيهء 11 .