كرده باشد ، و مردى كه او را در سبيل خداى كشته باشند ، و مردى كه او را مالى داده باشند ( 1 ) او بذل كرده باشد ( 2 ) . صاحب قرآن را گويد : نه من تو را توفيق دادم تا قرآن بياموختى و ياد گرفتى ! گويد : بلى ، خداوند و مولاى من ! گويد : چه كردى با آن ( 3 ) ، چگونه عمل كردى بر آن ؟ [ 168 - پ ] گويد : بار خدايا ! به آن قيام كردم اناء اللَّيل و اطراف النّهار ، حق تعالى گويد : بلى ! كردى و لكن نه براى من كردى ، براى آن كردى تا مردمان گويند : فلان قارى است ، تو كردى و ايشان گفتند ، و مقصود تو حاصل شد ، تو را بر من حقّى نيست . آنگه صاحب مال را بيارند ، حق تعالى گويد : نه من تو را مال بسيار دادم در دنيا ! با آن مال چه كردى ؟ گويد : بار خدايا ! نفقه و صدقه كردم ( 4 ) ، حق تعالى گويد : كردى ، و لكن براى آن كردى تا مردمان گويند كه : فلان جواد است و سخى است ، تو كردى و ايشان گفتند ، تو را نصيبى نيست پيش من . آنگاه بفرمايد تا آن شهيد را بيارند ، گويد : نه من تو را قوّت و شجاعت و جرأت و دليرى دادم ! چه كردى به آن در دنيا ؟ گويد : بار خدايا ! در سبيل تو جهاد كردم تا مرا بكشتند ، گويد : كردى و لكن براى آن كردى تا بگويند كه : فلان شجاع است ، تو كردى و ايشان گفتند ، و تو را بيش از آن ( 5 ) نصيبى نيست ، آنگه بفرمايد تا هر سه را به دوزخ برند . آنگه دست بر زانوى من زد رسول - عليه السّلام - و گفت : يا با هريره ( 6 ) ! ايشان اوّل كس باشند كه خداى تعالى دوزخ به ايشان بتابد . عقبة بن مسلم گفت : ابن ماتع اين حديث كرد از ابو هريره ، آنگاه اين آيت بر خواند : * ( مَنْ كانَ يُرِيدُ الْحَياةَ الدُّنْيا وَزِينَتَها ) * ، الى قوله : * ( . . . وَباطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ) * . آنگه حق تعالى گفت : آن كه او زينت دنيا خواهد . و زينت بر وزن « فعله » باشد ، و فعله ، هيأت را بود ، كالرّكبة و القعدة و الجلسة و المشية ، يقال : زانه يزينه زينا ،

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل : بوده باشد . ( 2 ) . آو ، بم ، مل ، مج آن را . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها و . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : نفقه كردم و صدقه دادم . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : پيش من . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : بجز مل : ابا هريره .