و معلوم است كه غروب الشّمس ( 1 ) موقوف نباشد بر نظر ناظر ، و لكن چون بر جاى جواب افتاد مجزوم شد . و ابو مسلم محمّد بن بحر الاصفهانىّ در اين آيت وجهى غريب گفت و نكو ، و آن ، آن است كه گفت : « لام » ( 2 ) غرض است ، و خداى تعالى آن مال كه ايشان ( 3 ) را داد بر سبيل عقوبت و عذاب داد ، على كفرهم المتقدّم ، و از آن كه دانست كه در مستقبل ايّام بر كفر اصرار كنند ، و اين آيت جارى مجراى آن آيت باشد كه گفت : فَلا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَلا أَوْلادُهُمْ إِنَّما يُرِيدُ اللَّه لِيُعَذِّبَهُمْ بِها فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَتَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كافِرُونَ ( 4 ) . پس موسى - عليه السّلام - گفت [ : بار خدايا ! مرا معلوم است كه تو اين مال و نعمت نه براى كرامت به اينان داده‌اى بل بر سبيل عقوبت در دنيا مفتون شوند و در قيامت از ره بهشت گمراه ] ( 5 ) . بار خدايا ! اكنون اين مالها مطموس گردان و از اينان بستان تا حسرت شود در ( 6 ) دلهاشان ، و دلهاشان سخت كن تا بر اين حال مكروه ميرند ، كه در سابق علم تو آن است كه : اينان ايمان نيارند مگر به قيامت كه عذاب ببينند و ملجأ شوند ، و اين ( 7 ) ايمانى بود كه سود ندارد ، و اين جوابى قريب است [ به صواب ] ( 8 ) - و اللَّه اعلم بمراده . حق تعالى گفت : دعاى شما كه موسى و هارونى به اجابت مقرون شد ، * ( قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُما ) * ، اكنون شما به استقامت مشغول باشى . و بعضى دگر گفتند : خطاب با موسى است تنها ، و عرب به لفظ تثنيه خطاب كند يك كس را على عادتهم المستمرّة ، براى آن كه ايشان در بيشترين احوال در اسفار سه كس باشند : راكبى ، و سايقى ( 9 ) ، و قايدى . پس مادام هر يكى از ايشان با دو كس خطاب كند ، و از اين جا همه اشعار ايشان بدين لفظ است : خليلىّ و يا صاحبىّ و قفا ( 10 ) و اسمعا و بلَّغا و مانند اين ، و شاعر گفت : فقلت لصاحبي لا تعجلانا بنزع اصوله و اجتزّ شيحا

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : غروب شمس . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل و مج : لا . ( 3 ) . اساس : كايشان / كه ايشان . ( 4 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 55 . ( 8 - 5 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 6 ) . آو ، بم : ور . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : آن . ( 9 ) . آو ، آج ، بم ، آز : سابق . ( 10 ) . اساس : و افقا ، به قياس با نسخهء آو ، و تصحيح شد ، مل : بعا ، مج : فقا .