معاصى امتناع كند ، آن را عصمت خوانند . سهل بن عبد اللَّه گفت : فضل اللَّه ، اسلام است و رحمته ، توفيق اختيار مذهب حق . حسين بن الفضل گفت : فضل ( 1 ) ايمان است ، و رحمت بهشت است . ذو النّون مصرى گفت : فضل اللَّه بهشت و جنان است ، و رحمت نجات و رستگارى از دوزخ و نيران است . عمرو بن عثمان الصدفىّ گفت : فضل اللَّه رسانيدن است به نعمت ، و رحمت دايم داشتن آن نعمت . و باقر گفت - عليه السّلام ( 2 ) : فضل اللَّه ، الاقرار برسول اللَّه - صلَّى اللَّه عليه و آله - و رحمته ، الاقرار بولاية عليّ بن ابي طالب - عليه السّلام . فبذلك ، ذلك اشارت است به فضل و رحمت و ( 3 ) هر يكى از ايشان ، گفت : بدان بايد تا خرّم باشند ( 4 ) ، و ابو على گفت : تكرار « فا » براى تأكيد است ، چنان كه شاعر گفت ( 5 ) : و اذا هلكت فعند ذلك فاجزعي و بعضى ديگر گفتند : دوم زيادت است . ابو جعفر المدنىّ خواند : فلتفرحوا ، و رويس همچنين . و روايت كرده‌اند اين قراءت از ابىّ كعب ، و كذلك قوله : ممّا تجمعون ( 6 ) ، به « تا » ى معجم من فوق ، و آن ( 7 ) لغت بعضى عرب است كه [ با ] ( 8 ) لام مخاطب را امر كنند ، و يعقوب در * ( فَلْيَفْرَحُوا ) * موافقت كرد . و جملهء قرّاء به « يا » خواندند براى آن كه « لام » امر غايب را باشد ، و « تا » خطاب را ، و جمع ميان ايشان درست نباشد ، و ابو على گفت : هذا اصل مرفوض ، اين اصلى است رها كرده و متروك . * ( هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ ) * ، او بهتر است از آنچه شما جمع مىكنيد از اموال و حطام دنيا . اگر گويند : نه خداى تعالى ما را نهى كرد از فرح ، و فرح ، را ذمّ كرد در چند آيت ، منها قوله : . . . لا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّه لا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ ( 9 ) ، و قوله : إِنَّه لَفَرِحٌ فَخُورٌ ( 10 ) . و قوله : فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللَّه . . . ( 11 ) ، جواب از اين ، آن

--> ( 1 ) . آج ، مل ، لب ، آز فضل اللَّه . ( 2 ) . مل : حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها به . ( 4 ) . آو ، آج ، لب ، آز : شاد باشد . ( 5 ) . آج ، لب ، آز مصرع . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل هر دو جا . ( 7 ) . آج ، لب ، آز : و اين . ( 8 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، افزوده شد . ( 9 ) . سورهء قصص ( 28 ) آيهء 76 . ( 10 ) . سورهء هود ( 11 ) آيهء 10 . ( 11 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 81 .