الشيخ أبو الفتوح الرازي
127
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
مىكنى ، بر خود مىكنى از آن جا كه و بال آن راجع با شماست ، [ . . . وَلا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِه ( 1 ) . . . ، ] ( 2 ) [ و چنان كه گفت ] ( 3 ) . . . . وَما ظَلَمُونا وَلكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ( 4 ) ، و قوله : فَمَنْ ( 5 ) نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى نَفْسِه ( 6 ) . قوله : * ( مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا ) * ، حفص خواند : متاع الحيوة الدّنيا ، به نصب « عين » على التّحذير ، چنان كه الاسد ، و المعنى : احذر الاسد ، و وجهى دگر آن كه : [ به فعلى مضمر منصوب باشد ، كانّه قال : تبغون متاع الحيوة الدّنيا ، مفعول به باشد . و وجهى دگر آن كه مفعول له باشد ، لقوله : * ( إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى أَنْفُسِكُمْ مَتاعَ الْحَياةِ الدُّنْيا . ) * و وجهى دگر آن كه ] ( 7 ) نصب او بر مصدرى محذوف الفعل باشد ، كأنّه قال : تمتّعون متاع الحيوة الدّنيا . و باقى قرّاء ، به رفع خواندند بر خبر مبتداى محذوف ، كأنّه قال : ذاك متاع الحيوة الدّنيا . آنگه گفت : * ( ثُمَّ إِلَيْنا مَرْجِعُكُمْ ) * ، پس بازگشت شما با ماست ، و ما خبر دهيم شما را به آنچه كرده باشى . مورد ( 8 ) اين ، مورد وعيد است و تهديد ، و خبر دادن كنايت است از جزا دادن - و اين را بيان رفت . مقاتل گفت : * ( يَبْغُونَ فِي الأَرْضِ ) * ، بغى ( 9 ) ايشان را در ( 10 ) زمين به بت پرستيدن بود ، و ديگران گفتند : هر چند ما ايشان را نعمت بيش داديم ، ايشان مؤمنان را غوايل بيشتر جستند . آنگه مثل زد دنيا [ را ] ( 11 ) و تشبيه كرد او را به آنچه مردم را از آن رغبت ببرد ، گفت : * ( إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا ) * ، و [ مثل ( 12 ) و ] ( 13 ) مثل يكى باشد ، كشبه و شبه . و دنيا تأنيث ادنى باشد ، افعل تفضيل ، و آن صفت حيات است . و اين را براى آن حيات دنيا خواند كه پس از اين حياتى ديگر خواهد بودن در عقبى . آنگه گفت : با چه
--> ( 1 ) . سورهء ملائكهء ( 35 ) آيهء 43 . ( 2 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، از قرآن مجيد افزوده شد . ( 3 ) . اساس : ندارد ، از مل ، افزوده شد . ( 4 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 57 . ( 5 ) . اساس : و من ، به قياس با قرآن مجيد ، تصحيح شد . ( 6 ) . سورهء فتح ( 48 ) آيهء 10 . ( 7 ) . اساس : افتادگى دارد ، به قياس با نسخهء آج ، افزوده شد . ( 8 ) . اساس : يعنى ، به قياس با نسخهء مج ، لب ، بم ، مل تصحيح شد . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها : و مورد . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها : ايشان در . ( 13 - 11 ) . اساس : ندارد ، از آو ، افزوده شد . ( 12 ) . مج : مثال .