مفسّران در معنى انفال خلاف كردند ، بعضى گفتند : مراد آن غنايم است كه رسول - عليه السّلام - روز بدر برگرفت ، صحابه گفتند : اين كه راست ؟ خداى تعالى گفت : خداى و پيغامبر راست . و اين قول عبد اللَّه بن عبّاس است و عكرمه و مجاهد و ضحّاك و قتاده و ابن زيد . على بن صالح بن حىّ ( 1 ) گفت : آن انفال سراياست كه رسول - عليه السّلام - سريّتى را ، اى جماعتى را ، به جايى فرستادى ، آمدندى و غنيمتى آوردندى ، آنگه پرسيدند كه : آن كه راست ؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : خداى راست و پيغامبر را . عطا گفت : آن چيزى باشد كه از ( 2 ) مشركان به دست مسلمانان افتادى بىقتالى ، از بنده‌اى و پرستارى و اسپى و مانند اين ، گفت : آن خاصّ پيغامبر را باشد . روايتى دگر از عبد اللَّه عبّاس آن است كه : انفال ، آن بود كه از غنايم فرو افتد از درعى و رمحى و مانند آن . و روايتى دگر آن است كه : آن ( 3 ) سلب و سلاح و جامه و اسپ كه مرد مقتول را باشد ، رسول را بودى ، به آن ( 4 ) دادى كه او خواستى . مجاهد گفت : خمس است ، براى آن كه مهاجر گفتند : اين خمس مال كه از ما باز مىگيرند كه را خواهد بودن ؟ خداى تعالى گفت : خداى و پيغامبر را . امّا آنچه روايت كرده‌اند از باقر و صادق - عليهما السّلام - آن است كه ، انفال چند چيز است : هر زمينى خراب كه آن را اهلى و مستحقّى نباشد ، يا اگر باشد بميرند بجمله و هر زمينى كه بىقتالى اهلش بسپارند ، و سر كوهها و ميان رودها و بيشه‌ها و زمينهاى موات كه بر آن زرع نكرده باشند و آن را ارباب نباشد ، و اقطاعهاى پادشاهان كه در دست ايشان نه بر وجه غصب باشد ، و ميراث كسى كه او را وارث نباشد . از جمله غنايم پيش از قسمت آن كنيزكى نيكو و اسپى قيمتى و جامه گران مايه از آنچه آن را نظيرى نباشد در غنيمت از هر جنس متاع . و چون قومى قتال كنند بىدستورى امام ، هر غنيمت كه آرند از آن جا جمله امام را باشد . اين جمله آن است كه رسول را باشد - عليه السّلام - و از پس او قائم مقام او را كه ناظر باشد در كار مسلمانان به فرمان او ، چون ظاهر باشد . فامّا در حال غيبت امام شيعه ( 5 ) را مرخّص

--> ( 1 ) . اساس : حيى با توجه به نسخه آو ، و اتفاق نسخ تصحيح شد . ( 2 ) . اساس : آن با توجه به نسخه آو ، تصحيح شد . ( 3 ) . مل ، مج : از . ( 4 ) . لب كس . ( 5 ) . همه نسخه بدلها ، بجز لت او .