كنيم ( 1 ) ؟ خداى تعالى اين آيت فرستاد : * ( وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ ) * ، اى يصيبنّك و ينالنّك اگر به تو [ 14 - پ ] رسد از شيطان نزغى و اصل آن حركت باشد ، يقال : نزغه [ ينزغه ] ( 2 ) اذا حرّكه ، و نزعه ( 3 ) عرقه اذا نبض و هاج . و فيه لغتان : نزغ و نغز ، يقال : ايّاك و النّزّاغ و النّغاز ، و هو الولوع بالفساد . قال اللَّه تعالى : مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطانُ بَيْنِي وَبَيْنَ إِخْوَتِي ( 4 ) . . . اى افسد . حق تعالى گفت اگر چنان باشد كه از شيطان وسواسى و تحريكى و فسادى به تو رسد و تو را بجنباند ، پناه با خداى ده و با او گريز كه او سميع و عليم است ، شنوا و داناست شنواست وسواس شيطان را و داناست به احوال او و شما . * ( إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ ) * - الآية ابن كثير و كسائى و ابو عمرو خواندند و اهل بصره : طيف بى « الف » و باقى قرّاء طائف به « الف » ، و اين هر دو لغت است كالميت و المائت . و بعضى اهل علم فرق كردند ابو زيد گفت : طاف الرّجل اذا اقبل و ادبر ، و اطاف يطيف اذا جعل يستدير بالقوم و يأتيهم من نواحيهم . و طاف الخيال يطيف طيفا اذا المّ في المنام . بعضى دگر گفتند : الطَّائف ما طاف بك من وسوسة الباطل . طايف آن وسوسه‌اى باشد كه تو را در دل آيد از باطلى ، و طيف ديوانگى باشد ، و طيف نيز خيال باشد ، قال [ الشّاعر ] ( 5 ) : و مرّ طيف على الاهوال طرّاق ( 6 ) . و قال الاعشى : و تصبح من غبّ ( 7 ) السّرى و كأنّما المّ بها من طائف الجنّ اولق حق تعالى گفت : آنان كه متّقى و پرهيزكار باشند و خداى ترس ، چون وسوسه‌اى از شيطان به ايشان رسد يا رنجى كه جنس سودا و جنون باشد ، * ( تَذَكَّرُوا ) * ، خداى را ياد كنند و نام خداى برند . عبد اللَّه عبّاس گفت : طايف نزغتى باشد از نزغات شيطان . كلبى گفت : گناهى . مجاهد گفت : خشمى ، * ( تَذَكَّرُوا ) * ، خداى را ياد

--> ( 1 ) . همه نسخه بدلها ، چه كنم . ( 2 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد . ( 3 ) . اساس : نزغ به قياس نسخه آو ، تصحيح شد . ( 4 ) . سوره يوسف ( 12 ) آيهء 100 . ( 5 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد . ( 6 ) . آو ، آج ، بم ، مج ، آن : طرّاف . ( 7 ) . اساس و ديگر نسخه بدلها : غيب به قياس با نسخه چاپى مرحوم شعرانى و منابع و شواهد مربوط به شعر و لغت تصحيح شد .