الشيخ أبو الفتوح الرازي
4
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
باز نكند آن را [ مگر او گران شده ] ( 1 ) در آسمانها و زمين نيايد به شما مگر ناگاه . مىپرسند از تو پندارى تو پرسيدهاى ( 2 ) از آن ، بگو كه : علم آن نزديك خداى است و لكن بيشتر مردمان ندانند . بگو كه : قادر نباشم ( 3 ) براى خود سودى و نه زيانى مگر آنچه خواهد خداى و اگر دانستمى غيب ، بسيار كردمى از نيكى و نرسيدى مرا بدى ، نيستم من مگر ترساننده و بشارت دهنده گروهى مؤمنان را . قوله تعالى : * ( وَإِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ ) * - الاية ، بيان كرديم كه هر كجا « إذ » باشد و در كلام عاملى ظاهر نباشد لا بد عاملى مضمر بايد ، و تقدير آن است كه : اذكر ، ياد كن اى محمّد چون ما برداشتيم كوه را از بالاى سر ايشان ، * ( كَأَنَّه ظُلَّةٌ ) * ، پنداشتى سايه بانى است . ابن الاعرابى گفت : النتق ، الفتق و الرفع و البسط جميعا ، نتق ، برداشتن باشد و شكافتن و گستردن و هر سه معنى محتمل است اين جا ، قال العجّاج : ينتق انتقا ( 4 ) السليل نتقا ، [ يروى : اقتاد السليل ] ( 5 ) . يعنى ، يرفعه على ظهره و قال آخر : و نتقوا احلامنا الا ثاقلا و امرأة منتقا و ناتق ، كثيرة الولد ، قال النّابغة : لم يحرموا حسن الغذاء و امهم دحقت عليك بناتق مذكار و النتق « التّحريك بقوّة ، يقال : نتقنى الكثير ( 6 ) إذا حرّكه . ابان بن تغلب گفت : از عربى فصيح شنيدم كه غلامش را مىگفت : خذ الجوالق فانتقه [ 2 - ر ] ، اى نكسه ، و قولهم : انتق برجلك ، مثل : ارْكُضْ بِرِجْلِكَ ( 7 ) ، يعنى پاى به چهارپاى فرو زن ( 8 ) تا برود و اصل كلمه جنبانيدن باشد به قوّت ، * ( كَأَنَّه ) *
--> ( 1 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد . ( 2 ) . آو ، بم ، آن : آگاهى آج : دانايى . ( 3 ) . آو ، بم ، آن : نه پادشاهى . ( 4 ) . آو ، آج ، بم : ائتاق . ( 5 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد . ( 6 ) . آو ، بم ، مل : المسير آج ، مج : السير . ( 7 ) . سوره ص ( 38 ) آيهء 42 . ( 8 ) . آج : فرازن .